De Ionische eilanden - Een korte geschiedenis

De Ionische eilanden liggen in de Ionische Zee, in het westen van Griekenland. Het gaat om Corfu, Paxos, Lefkas, Ithaca, Cephalonia, Zakynthos en Kythira. Dit zijn de grootste eilanden van de Ionische keten, maar er zijn ook kleinere eilanden zoals Antikythira, Antipaxi, Ereikousa, Mathraki, Othonoi, Meganisi en Strofades. Deze plekken staan bekend om hun zachte klimaat, mooie stranden en historische bezienswaardigheden.

Historisch belang van de Ionische eilanden

Historisch gezien zijn de Ionische eilanden het enige deel van de Griekse wereld dat na 1453, toen Constantinopel en het Byzantijnse Rijk vielen, niet in handen van de Ottomanen kwam. Vanuit sociaal en architectonisch oogpunt is er nergens anders in Griekenland een vergelijkbare plek te vinden.

 

Vanaf de 13e eeuw werden de Ionische eilanden geleidelijk onderdeel van de Venetiaanse staat. Er waren in die tijd veel politieke onrust in de regio, onder andere door dreigingen van de Noormannen. De Ionische eilanden kwamen geleidelijk in handen van de Venetianen en zouden meer dan zes eeuwen onder Venetiaanse controle blijven. 

 

Na de val van Byzantium probeerden de Ottomanen naar het westen uit te breiden en controleerden ze de Balkan. Ze probeerden keer op keer de Ionische eilanden te veroveren vanwege hun strategische ligging. De Venetianen versterkten echter de steden van de Ionische eilanden met sterke verdedigingswerken, en dat was niet voor niets. Ze wilden de westelijke expansie tegenhouden. Als de Ottomanen de Ionische eilanden hadden veroverd, was het mogelijk dat ze verder naar het westen waren getrokken om Italië, Venetië en misschien wel de rest van West-Europa te domineren.

In die tijd volgden de Ionische eilanden de trends van de Italiaanse renaissance en de West-Europese trends op het gebied van samenleving, onderwijs, kunst en architectuur. Ze leken helemaal niet op de rest van het Griekse vasteland of de eilanden in de Egeïsche Zee (Cycladen, Dodekanesos, enz.). Corfu heeft bijvoorbeeld om deze reden een heel andere architectuur dan de rest van Griekenland. Het is de enige plek waar je deze veranderingen kunt zien, omdat een aardbeving in 1953 de steden op de rest van de Ionische eilanden bijna volledig heeft verwoest. 

Griekenland vóór Griekenland

Vanaf de 13e eeuw werden de Ionische eilanden langzaam onderdeel van de "Serenissima" Republiek en volgden ze de ontwikkelingen in West-Europa op alle gebieden: politiek, economie, sociaal leven en cultuur. Door Byzantijnse tradities te combineren met de Italiaanse renaissance, creëerden ze een unieke Ionische/Heptanese cultuur die op dat moment uniek was voor de Griekse wereld. Tegelijkertijd hielden ze de Griekse nationale geest en het orthodoxe dogma levend. 

 

In de 19e eeuw beleefden de Ionische Eilanden hun hoogtepunt en stichtten ze de eerste autonome Griekse staat van de moderne periode, die de Septinsulaire Republiek (1800) werd genoemd. In 1815 werd dit de Verenigde Staten van de Ionische Eilanden (Ionische Staat) en werd het een staat in Europa. Daarom vormden de Ionische Eilanden een "Griekenland vóór Griekenland", omdat de rest van Griekenland pas in 1830 werd bevrijd van de Ottomanen. In 1864, na het Verdrag van Londen, werd de Ionische Staat verenigd met Griekenland.

Historisch Corfu-stad

Als je Corfu-stad bezoekt, is het de moeite waard om tussen de vele interessante gebouwen het Ionische Parlement te bekijken, waar werd gestemd om de Ionische eilanden te verenigen met de rest van Griekenland. Het gebouw is gebouwd in neoklassieke stijl en ligt vlakbij het stadhuis van Corfu-stad en het Spianada-plein.

 

Vooral de superbelangrijke vestingwerken (vooruitstrevend voor de militaire architectuur van die tijd), maar ook de historische gebouwen, paleizen en kerken in het historische centrum van Corfu-stad zijn de reden waarom Corfu-stad op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat.

Pasen in Corfu-stad

Corfu-stad is een van de beste plekken om Pasen te vieren in Griekenland. Op Paaszaterdag beginnen de vieringen om 60 uur 's ochtends met een uniek ritueel dat nergens anders in Griekenland te zien is. Er vindt een kunstmatige aardbeving plaats die de aardbeving van de Wederopstanding voorstelt. 

 

Op zaterdag worden de relikwieën van Sint Spyridon, de beschermheilige van het eiland, samen met het grafmonument door de stad gedragen. Dit is om te herdenken dat Sint Spyridon het eiland van hongersnood heeft gered. Alle rituelen in Corfu hebben sterke Byzantijnse wortels, die tot op de dag van vandaag via Venetië bewaard zijn gebleven.

Op zaterdag om 110 uur 's ochtends is het zogenaamde "eerste Pasen", waarbij alle inwoners en bezoekers zich op het centrale plein verzamelen om grote aardewerken kruiken, "botides" genaamd, gevuld met water vanaf hun balkons naar beneden te gooien. Alle kerkklokken luiden terwijl de kruiken vallen. De wortels van deze traditie komen van de Venetianen, die op oudejaarsavond oude kruiken braken om geluk te brengen in het nieuwe jaar. Tegenwoordig worden zelfs stukjes van de gebroken kruiken mee naar huis genomen voor geluk. 

 

Op zaterdagavond om 22.00 uur0 is er de katholieke paasmis. Om 23.00 uur0 begint de orthodoxe dienst van de Wederopstanding. Het hoogtepunt van de avond is om middernacht, het tijdstip van de Wederopstanding. Na de dienst eten de lokale bevolking en bezoekers een speciale soep, "tsilichourda" genaamd, en drinken ze lokale wijn. In tegenstelling tot de rest van Griekenland, waar het roosteren van lamsvlees populair is, is het op Paaszondag op Corfu gebruikelijker om eier- en citroensoep (avgolemono) te eten.

Sint Spyridon in Corfu

Op Corfu staat Sint Spyridon bekend als 'De Heilige'. Hij kwam uit Cyprus en heeft nooit op Corfu gewoond, maar zijn lichaam werd in 1453 voor de veiligheid hierheen gebracht toen Constantinopel viel. Hij is zo geliefd op Corfu dat er elk jaar vier processies worden gehouden om de wonderen te eren die hij voor de lokale bevolking van Corfu heeft verricht.

De grootste viering is op 11 augustus, ter herdenking van de dag waarop Sint Spyridon Corfu redde van de Turkse belegering in 1716. Volgens het wonder zagen de Turken, toen ze zich klaarmaakten om aan te vallen, de heilige uit zijn tempel komen, omringd door engelen, die hen met een fakkel bedreigde. De Turken vluchtten allemaal plotseling en er viel geen enkele Corfiot te betreuren.

 

Sint Spyridon wordt ook gevierd met een processie in de kerk op Sint Spyridon-dag, 12 december. Het hele eiland doet mee aan de festiviteiten. Hij wordt ook gevierd op Palmzondag, wanneer de lokale bevolking hem herdenkt voor het redden van Corfu van de pest in 1629. Op de eerste zondag van november wordt de heilige opnieuw gevierd met een processie, dit keer voor het beschermen van het eiland tegen de pest in 1673.

Historische bezienswaardigheden op de Ionische eilanden

Historische bezienswaardigheden op de Ionische Eilanden zijn onder andere de oude binnenstad van Corfu (een UNESCO-werelderfgoedlocatie), het Spianada-plein, de Agios Spyridonas-kerk en het beroemde Pontikonisi. Het Achilleion-paleis en het Panagia Palaiokastritsa-klooster zijn ook een bezoek waard als je de stad Corfu verlaat. 

 

Op Paxi kun je het Venetiaanse fort Agios Nikolaos bekijken en in september naar het Paxos Music Festival gaan. Op Lefkada kun je het Venetiaanse kasteel Santa Maura en de historische openbare bibliotheek bekijken.

 

Op Kefalonia zijn de populairste historische bezienswaardigheden het kasteel van Saint George, het fort van Assos en de vuurtoren van Saint Theodore.

 

Op Zakynthos zijn de Agios Dionysios-kerk en het Milaneio Maritiem Museum de moeite waard. Op Kythira wil je zeker even stoppen bij het 13e-eeuwse Venetiaanse kasteel, het Archeologisch Museum en het Myrtidiotissa-klooster.

Waarom heet het Corfu?

Korkyra of Kerkyra was de naam in de oudheid. In de middeleeuwen en de Byzantijnse tijd (vanaf de 7e eeuw) werd de naam van het eiland veranderd in Korypho. De naam "Koryphó" (Κορυφώ) "piek" verwijst naar de pieken van de versterkte Byzantijnse acropolis (tegenwoordig het oude fort).

 

Deze naam komt voor in alle teksten uit de middeleeuwen en de Byzantijnse tijd. Luitprand, bisschop van Noord-Italië in Cremona, kwam eens terug naar Italië na zijn ambassade in Constantinopel en stopte op Corfu, dat hij Coriphvs (=Κορυφούς=Κορυφώ=Engels Corfu) noemde. Dit laat zien dat de naam al in 968 werd gebruikt en het hele eiland beschreef. In het westen werd de naam "Corfu" gebruikt en verspreidde zich internationaal.

Een bezoek aan de Ionische eilanden

Enkele van de beroemdste stranden van Griekenland, zoals Porto Katsiki op Lekada, Navagio Beach op het eiland Zakynthos en Myrtos Beach op het eiland Kefalonia, zijn een must voor wie voor het eerst naar Griekenland reist. Het turquoise water is ideaal voor watersporten zoals windsurfen, duiken en kitesurfen. Vasiliki, Agios Giannis en het eiland Lefkada zijn de beste plekken voor watersporten. Natuurliefhebbers kunnen in de lente en herfst wandelen op de Ionische eilanden, en in het water kun je met een beetje geluk de Caretta Caretta en Monachus Monachus monniksrob zien.

Bronnen:

Stamatios T. Chondrogiannis, Byzantium in de wereld. Artistieke, culturele en ideologische erfenis van de 19e tot de 21e eeuw

Het Antivouniotissa Museum. Corfu, Thessaloniki 2010, Thessaloniki 2017