Ιόνια Νησιά - Μια σύντομη ιστορία

Τα νησιά του Ιονίου βρίσκονται στο Ιόνιο Πέλαγος, στη δυτική περιοχή της Ελλάδας. Περιλαμβάνουν την Κέρκυρα, τους Παξούς, τη Λευκάδα, την Ιθάκη, την Κεφαλονιά, τη Ζάκυνθο και τα Κύθηρα. Αυτά είναι τα μεγαλύτερα νησιά της Ιονικής αλυσίδας, αλλά υπάρχουν και μικρότερα νησιά όπως τα Αντικύθηρα, τα Αντίπαξα, η Ερείκουσα, η Μάθρακη, οι Οθωνοί, το Μεγάνισι και οι Στρόφαδες. Αυτοί οι προορισμοί είναι γνωστοί για το εύκρατο κλίμα, τις όμορφες παραλίες και τα ιστορικά αξιοθέατα τους.

Ιστορική σημασία των Ιονίων Νήσων

Ιστορικά, τα νησιά του Ιονίου είναι το μόνο μέρος του ελληνικού κόσμου που δεν έπεσε στα χέρια των Οθωμανών μετά το 1453, όταν έπεσε η Κωνσταντινούπολη και η Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Από κοινωνική και αρχιτεκτονική άποψη, δεν υπάρχει κανένα άλλο μέρος στην Ελλάδα που να μοιάζει με αυτό.

 

Από τον 13ο αιώνα και μετά, τα Ιόνια Νησιά σταδιακά έγιναν μέρος του Βενετικού κράτους. Την εποχή εκείνη υπήρχαν πολλές πολιτικές αναταραχές στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των απειλών από τους Νορμανδούς, μεταξύ άλλων. Τα Ιόνια Νησιά πέρασαν σταδιακά στα χέρια των Βενετών και παρέμειναν υπό τον έλεγχο τους για περισσότερο από 6 αιώνες. 

 

Μετά την πτώση του Βυζαντίου, οι Οθωμανοί προσπάθησαν να επεκταθούν προς τα δυτικά και να ελέγξουν τα Βαλκάνια. Προσπάθησαν επανειλημμένα να καταλάβουν τα Ιόνια Νησιά, λόγω της στρατηγικής τους θέσης. Ωστόσο, οι Βενετοί οχύρωσαν τις πόλεις των Ιονίων με ισχυρές άμυνες, και για καλό λόγο. Ήθελαν να σταματήσουν την επέκταση προς τα δυτικά. Αν οι Οθωμανοί είχαν καταλάβει τα Ιόνια νησιά, είναι πιθανό να συνέχιζαν να κινούνται προς τα δυτικά για να κυριαρχήσουν στην Ιταλία, τη Βενετία και ίσως και στην υπόλοιπη Δυτική Ευρώπη.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα νησιά του Ιονίου ακολούθησαν τις τάσεις της Ιταλικής Αναγέννησης, ακολουθώντας τις τάσεις της Δυτικής Ευρώπης στην κοινωνία, την εκπαίδευση, την τέχνη και την αρχιτεκτονική. Δεν έμοιαζαν καθόλου με την υπόλοιπη ηπειρωτική Ελλάδα ή τα νησιά του Αιγαίου (Κυκλάδες, Δωδεκάνησα κ.λπ.). Η Κέρκυρα, για παράδειγμα, έχει αξιοσημείωτα διαφορετική αρχιτεκτονική από την υπόλοιπη Ελλάδα για αυτόν τον λόγο. Είναι το μόνο μέρος όπου μπορείτε να δείτε αυτές τις αλλαγές, επειδή ένας σεισμός το 1953 κατέστρεψε σχεδόν ολοσχερώς τις πόλεις στα υπόλοιπα νησιά του Ιονίου. 

Η Ελλάδα πριν από την Ελλάδα

Από τον 13ο αιώνα, τα νησιά του Ιονίου σταδιακά εντάχθηκαν στη Δημοκρατία της «Σερενίσιμα» και ακολούθησαν τις εξελίξεις της Δυτικής Ευρώπης σε όλους τους τομείς - πολιτική, οικονομία, κοινωνική ζωή και πολιτισμό. Συνδυάζοντας τις βυζαντινές παραδόσεις με το πνεύμα της ιταλικής Αναγέννησης, δημιούργησαν μια μοναδική κουλτούρα του Ιονίου/Επτάνησου, που ήταν μοναδική για τον ελληνικό κόσμο της εποχής. Ωστόσο, ταυτόχρονα διατήρησαν ζωντανό το ελληνικό εθνικό πνεύμα και το ορθόδοξο δόγμα. 

 

Τον 19ο αιώνα, τα Ιόνια Νησιά βρισκόταν στην ακμή τους και ίδρυσαν το πρώτο αυτόνομο ελληνικό κράτος της σύγχρονης περιόδου, το οποίο ονομάστηκε Επτανησιακή Δημοκρατία (1800). Το 1815, μετονομάστηκε σε Ηνωμένες Πολιτείες των Ιονίων Νήσων (Ιόνιο Κράτος) και έγινε κρατική οντότητα στην Ευρώπη. Για το λόγο αυτό, τα Ιόνια Νησιά αποτέλεσαν την «Ελλάδα πριν από την Ελλάδα», καθώς η υπόλοιπη Ελλάδα απελευθερώθηκε από τους Οθωμανούς μόνο το 1830. Το 1864, μετά τη Συνθήκη του Λονδίνου, το Ιόνιο Κράτος ενώθηκε με την Ελλάδα.

Ιστορική πόλη της Κέρκυρας

Όταν επισκεφθείτε την πόλη της Κέρκυρας, ανάμεσα σε πολλά ενδιαφέροντα κτίρια, αξίζει να δείτε το Ιόνιο Κοινοβούλιο, όπου ψηφίστηκε η ένωση των Ιονίων Νήσων με την υπόλοιπη Ελλάδα. Το κτίριο είναι χτισμένο σε νεοκλασικό στιλ και βρίσκεται κοντά στο Δημαρχείο της πόλης της Κέρκυρας και στην πλατεία Σπιανάδα.

 

Κυρίως τα εξαιρετικά σημαντικά οχυρωματικά έργα (προηγμένα για την στρατιωτική αρχιτεκτονική της εποχής), αλλά και τα ιστορικά κτίρια, τα παλάτια και οι εκκλησίες στο ιστορικό κέντρο της πόλης της Κέρκυρας, είναι ο λόγος για τον οποίο η πόλη της Κέρκυρας έχει χαρακτηριστεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Πάσχα στην πόλη της Κέρκυρας

Η πόλη της Κέρκυρας είναι ένα από τα καλύτερα μέρη για να γιορτάσετε το Πάσχα στην Ελλάδα. Το Μεγάλο Σάββατο, οι εορτασμοί ξεκινούν στις 60 το πρωί με ένα μοναδικό τελετουργικό που δεν υπάρχει πουθενά αλλού στην Ελλάδα. Πραγματοποιείται ένας τεχνητός σεισμός που συμβολίζει τον σεισμό της Ανάστασης. 

 

Το Σάββατο, τα λείψανα του Αγίου Σπυρίδωνα, προστάτη του νησιού, μεταφέρονται σε όλη την πόλη μαζί με τον Επιτάφιο. Αυτό γίνεται για να τιμήσουν τον Άγιο Σπυρίδωνα που έσωσε το νησί από την πείνα. Όλα τα τελετουργικά στην Κέρκυρα έχουν ισχυρές βυζαντινές ρίζες, που επιβίωσαν μέχρι σήμερα μέσω της Βενετίας.

Στις 110 το πρωί του Σαββάτου είναι το λεγόμενο «πρώτο Πάσχα», όπου όλοι οι ντόπιοι και οι επισκέπτες συγκεντρώνονται στην κεντρική πλατεία για να ρίξουν από τα μπαλκόνια τους μεγάλες πήλινες κανάτες γεμάτες νερό, που ονομάζονται «μποτίδες». Όλες οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούν καθώς πέφτουν οι κανάτες. Οι ρίζες αυτής της παράδοσης προέρχονται από τους Βενετούς, οι οποίοι έσπαζαν παλιές κανάτες την παραμονή της Πρωτοχρονιάς για να φέρουν καλή τύχη στο νέο έτος. Σήμερα, ακόμη και τα κομμάτια των σπασμένων κανάτων τα παίρνουν σπίτι για καλή τύχη. 

 

Το Σάββατο το βράδυ στις 100 γίνεται η καθολική πασχαλινή λειτουργία. Στις 110 ξεκινά η ορθόδοξη λειτουργία της Ανάστασης. Η κορύφωση της βραδιάς είναι τα μεσάνυχτα, η ώρα της Ανάστασης. Μετά τη λειτουργία, οι ντόπιοι και οι επισκέπτες τρώνε μια ειδική σούπα που ονομάζεται «τσιλιτσούρδα» και πίνουν τοπικό κρασί. Σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ελλάδα, όπου είναι δημοφιλές το ψητό αρνί, την Κυριακή του Πάσχα στην Κέρκυρα είναι πιο συνηθισμένο να τρώνε σούπα με αυγό και λεμόνι (αυγολέμονο).

Ο Άγιος Σπυρίδων στην Κέρκυρα

Στην Κέρκυρα, ο Άγιος Σπυρίδων είναι γνωστός ως «Ο Άγιος». Ήταν Κύπριος και δεν έζησε ποτέ στην Κέρκυρα, αλλά το σώμα του μεταφέρθηκε εδώ το 1453 για ασφάλεια όταν έπεσε η Κωνσταντινούπολη. Είναι τόσο αγαπητός στην Κέρκυρα που κάθε χρόνο πραγματοποιούνται 4 πομπές για να τιμήσουν τα θαύματα που έκανε για τους ντόπιους της Κέρκυρας.

Η μεγαλύτερη γιορτή είναι στις 11 Αυγούστου, για να γιορτάσουν την ημέρα που ο Άγιος Σπυρίδων έσωσε την Κέρκυρα από την τουρκική πολιορκία το 1716. Σύμφωνα με το θαύμα, όταν οι Τούρκοι ετοιμάζονταν να επιτεθούν, είδαν τον Άγιο να βγαίνει από τον ναό του περιτριγυρισμένο από αγγέλους, απειλώντας τους με μια δάδα. Οι Τούρκοι έφυγαν ξαφνικά και κανένας Κερκυραίος δεν έχασε τη ζωή του.

 

Ο Άγιος Σπυρίδων τιμάται επίσης με πομπή μέσα στην εκκλησία την ημέρα του Αγίου Σπυρίδωνα, στις 12 Δεκεμβρίου. Όλο το νησί συμμετέχει στους εορτασμούς. Τιμάται επίσης την Κυριακή των Βαΐων, όταν οι ντόπιοι τον μνημονεύουν για τη διάσωση της Κέρκυρας από την πανούκλα το 1629. Την πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου, ο Άγιος τιμάται και πάλι με άλλη μια πομπή, αυτή τη φορά για την προστασία του νησιού από την πανούκλα το 1673.

Ιστορικά αξιοθέατα στα Ιόνια Νησιά

Τα ιστορικά αξιοθέατα στα Ιόνια Νησιά περιλαμβάνουν την Παλιά Πόλη της Κέρκυρας (μνημείο της UNESCO), την πλατεία Σπιανάδα, την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα και το περίφημο Ποντικονήσι. Το Παλάτι Αχίλλειο και το Μοναστήρι της Παναγίας Παλαιοκαστρίτσας αξίζουν επίσης μια επίσκεψη αν φύγετε από την πόλη της Κέρκυρας. 

 

Στην Παξο, μπορείτε να δείτε το ενετικό φρούριο του Αγίου Νικολάου και να πάτε στο Μουσικό Φεστιβάλ Παξών τον Σεπτέμβριο. Στη Λευκάδα, μπορείτε να δείτε το ενετικό κάστρο της Σάντα Μάουρα και την ιστορική Δημόσια Βιβλιοθήκη.

 

Στην Κεφαλονιά, τα πιο δημοφιλή ιστορικά αξιοθέατα είναι το Κάστρο του Αγίου Γεωργίου, το Φρούριο της Άσσου και ο Φάρος του Αγίου Θεοδώρου.

 

Στη Ζάκυνθο, αξίζει να δείτε την Εκκλησία του Αγίου Διονυσίου και το Ναυτικό Μουσείο Μιλάνειο. Στα Κύθηρα, θα θελήσετε να σταματήσετε στο Βενετικό Κάστρο του 13ου αιώνα, στο Αρχαιολογικό Μουσείο και στο Μοναστήρι της Μυρτιδιωτίδας.

Γιατί ονομάζεται Κέρκυρα;

Κόρκυρα ή Κέρκυρα ήταν το όνομά της στην Αρχαιότητα. Κατά τη Μεσαιωνική και Βυζαντινή εποχή (από τον 7ο αιώνα), το όνομα του νησιού άλλαξε σε Κορυφό. Το όνομα «Κορυφό» (Κορυφώ) «κορυφή», αναφέρεται στις κορυφές της οχυρωμένης βυζαντινής ακρόπολης (σήμερα το Παλιό Φρούριο).

 

Το ίδιο όνομα βρίσκεται σε όλα τα κείμενα της Μεσαιωνικής και Βυζαντινής εποχής. Ο Λουίτπραντ, επίσκοπος της βόρειας Ιταλίας στην Κρεμόνα, όταν επέστρεψε στην Ιταλία από την πρεσβεία του στην Κωνσταντινούπολη, σταμάτησε στην Κέρκυρα, την οποία ονόμασε Coriphvs (=Κορυφούς=Κορυφώ=αγγλικά Corfu). Αυτό υποδηλώνει ότι το όνομα ήταν ήδη σε χρήση το 968 και χαρακτήριζε ολόκληρο το νησί. Το ίδιο όνομα επικράτησε στη Δύση ως «Corfu» και διαδόθηκε διεθνώς.

Επισκεφθείτε τα Ιόνια Νησιά

Μερικές από τις πιο διάσημες παραλίες της Ελλάδας, όπως το Πόρτο Κατσίκι στη Λευκάδα, η παραλία Ναυάγιο στη Ζάκυνθο και η παραλία Μύρτος στην Κεφαλονιά, είναι must-visit για όσους ταξιδεύουν για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Τα γαλαζοπράσινα νερά είναι ιδανικά για θαλάσσια σπορ όπως windsurfing, καταδύσεις και kitesurfing. Η Βασιλική, ο Άγιος Γιάννης και η Λευκάδα είναι οι καλύτερες τοποθεσίες για θαλάσσια σπορ. Για τους λάτρεις της φύσης, είναι δυνατή η πεζοπορία κατά την άνοιξη και το φθινόπωρο στα Ιόνια Νησιά, ενώ στο νερό μπορείτε να δείτε τις χελώνες Caretta Caretta και Monachus Monachus, αν είστε τυχεροί.

Πηγές:

Σταμάτιος Τ. Χονδρογιάννης, Το Βυζάντιο στον κόσμο. Καλλιτεχνική, πολιτιστική και ιδεολογική κληρονομιά από τον 19ο έως τον 21ο αιώνα

Το Μουσείο Αντιβουνητίσας. Κέρκυρα, Θεσσαλονίκη 2010, Θεσσαλονίκη 2017