Ιόνια Νησιά - Μια σύντομη ιστορία

Περιφερειακοί οδηγοί

02.08.2023

Τα νησιά του Ιονίου βρίσκονται στο Ιόνιο Πέλαγος, στη δυτική περιοχή της Ελλάδας. Σε αυτά περιλαμβάνονται η Κέρκυρα, οι Πάξοι, η Λευκάδα, η Ιθάκη, η Κεφαλονιά, η Ζάκυνθος και τα Κύθηρα. Αυτά είναι τα μεγαλύτερα νησιά της Ιονικής αλυσίδας, αλλά υπάρχουν και μικρότερα νησιά όπως τα Αντικύθηρα, τα Αντίπαξα, η Ερεϊκούσα, το Μαθρακί, οι Οθωνοί, το Μεγανήσι και οι Στροφάδες. Αυτοί οι προορισμοί είναι γνωστοί για το εύκρατο κλίμα τους, τις όμορφες παραλίες και τα ιστορικά αξιοθέατα.

Ιστορική σημασία των Ιονίων Νήσων

Ιστορικά, τα Ιόνια Νησιά είναι το μόνο τμήμα του ελληνικού κόσμου που δεν έπεσε στα χέρια των Οθωμανών μετά το 1453, όταν έπεσε η Κωνσταντινούπολη και η Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Δεν υπάρχει κανένα άλλο μέρος στην Ελλάδα που να μοιάζει με αυτό από κοινωνική και αρχιτεκτονική άποψη. Από τον 13ο αιώνα και μετά, τα Ιόνια Νησιά εντάχθηκαν σταδιακά στο Βενετικό κράτος. Την εποχή εκείνη, η περιοχή βίωνε πολλές πολιτικές αναταραχές, μεταξύ των οποίων και απειλές από τους Νορμανδούς. Τα Ιόνια Νησιά πέρασαν σταδιακά στους Βενετούς και παρέμειναν υπό βενετσιάνικο έλεγχο για περισσότερο από 6 αιώνες. Μετά την πτώση του Βυζαντίου, οι Οθωμανοί προσπάθησαν να επεκταθούν προς τα δυτικά και έλεγχαν τα Βαλκάνια. Προσπάθησαν ξανά και ξανά να καταλάβουν τα Ιόνια Νησιά, λόγω της στρατηγικής τους θέσης. Ωστόσο, οι Βενετοί οχύρωσαν τις πόλεις των Ιονίων με ισχυρά αμυντικά έργα, και για καλό λόγο. Ήθελαν να σταματήσουν την επέκταση προς τα δυτικά. Αν οι Οθωμανοί είχαν καταλάβει τα Ιόνια νησιά, είναι πιθανό ότι θα συνέχιζαν να κινούνται προς τα δυτικά για να κυριαρχήσουν στην Ιταλία, τη Βενετία και ίσως και στην υπόλοιπη Δυτική Ευρώπη.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα νησιά του Ιονίου ακολούθησαν τις τάσεις της Ιταλικής Αναγέννησης, ακολουθώντας τις δυτικοευρωπαϊκές τάσεις στην κοινωνία, την εκπαίδευση, την τέχνη και την αρχιτεκτονική. Δεν έμοιαζαν καθόλου με την υπόλοιπη ηπειρωτική Ελλάδα ή τα νησιά του Αιγαίου (Κυκλάδες, Δωδεκάνησα κ.λπ.). Η Κέρκυρα, για παράδειγμα, έχει αξιοσημείωτα διαφορετική αρχιτεκτονική από την υπόλοιπη Ελλάδα για αυτόν τον λόγο. Είναι το μόνο μέρος όπου μπορεί κανείς να δει αυτές τις αλλαγές, επειδή ένας σεισμός το 1953 κατέστρεψε σχεδόν ολοσχερώς τις πόλεις στα υπόλοιπα νησιά του Ιονίου.

Η Ελλάδα πριν από την Ελλάδα

Από τον 13ο αιώνα, τα Ιόνια Νησιά εντάχθηκαν σταδιακά στη «Σερένισιμα» Δημοκρατία και ακολούθησαν τις εξελίξεις της Δυτικής Ευρώπης σε όλους τους τομείς – πολιτική, οικονομία, κοινωνική ζωή και πολιτισμός. Συνδυάζοντας τις βυζαντινές παραδόσεις με το πνεύμα της Ιταλικής Αναγέννησης, δημιούργησαν μια μοναδική ιωνική/επτανησιακή κουλτούρα που ήταν μοναδική για τον ελληνικό κόσμο της εποχής. Ωστόσο, ταυτόχρονα διατήρησαν ζωντανό το ελληνικό εθνικό πνεύμα και το ορθόδοξο δόγμα. Τον 19ο αιώνα, τα Ιόνια Νησιά βρισκόταν στην ακμή τους και ίδρυσαν το πρώτο αυτόνομο ελληνικό κράτος της σύγχρονης περιόδου, το οποίο ονομάστηκε Επτανησιακή Δημοκρατία (1800). Το 1815, μετατράπηκε σε Ηνωμένες Πολιτείες των Ιονίων Νήσων (Ιονικό Κράτος) και έγινε κρατική οντότητα στην Ευρώπη. Για το λόγο αυτό, τα Ιόνια Νησιά αποτέλεσαν μια «Ελλάδα πριν από την Ελλάδα», καθώς η υπόλοιπη Ελλάδα απελευθερώθηκε από τους Οθωμανούς μόλις το 1830. Το 1864, μετά τη Συνθήκη του Λονδίνου, το Ιόνιο Κράτος ενώθηκε με την Ελλάδα.

Η ιστορική πόλη της Κέρκυρας

Όταν επισκεφθείτε την Πόλη της Κέρκυρας, μεταξύ πολλών ενδιαφερόντων κτιρίων, αξίζει να δείτε το Ιωνικό Κοινοβούλιο, όπου ψηφίστηκε η ένωση των Ιονίων Νήσων με την υπόλοιπη Ελλάδα. Το κτίριο είναι χτισμένο σε νεοκλασικό ύφος και βρίσκεται κοντά στο Δημαρχείο της Πόλης της Κέρκυρας και στην Πλατεία Σπιανάδα. Κυρίως, τα εξαιρετικά σημαντικά οχυρωματικά έργα (πρωτοποριακά για τη στρατιωτική αρχιτεκτονική της εποχής), αλλά και τα ιστορικά κτίρια, τα παλάτια και οι εκκλησίες στο ιστορικό κέντρο της πόλης της Κέρκυρας, είναι ο λόγος για τον οποίο η πόλη της Κέρκυρας έχει χαρακτηριστεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Πάσχα στην πόλη της Κέρκυρας

Η πόλη της Κέρκυρας είναι ένα από τα καλύτερα μέρη για να γιορτάσει κανείς το Πάσχα στην Ελλάδα. Το Μεγάλο Σάββατο, οι εορτασμοί ξεκινούν στις 6:00 το πρωί με ένα μοναδικό τελετουργικό που δεν συναντάται πουθενά αλλού στην Ελλάδα. Πραγματοποιείται ένας τεχνητός σεισμός που συμβολίζει τον σεισμό της Ανάστασης. Το Σάββατο, τα λείψανα του Αγίου Σπυρίδωνα, προστάτη του νησιού, μεταφέρονται σε όλη την πόλη μαζί με το Επιτάφιο. Αυτό γίνεται για να τιμηθεί ο Άγιος Σπυρίδων που έσωσε το νησί από την πείνα. Όλα τα τελετουργικά στην Κέρκυρα έχουν ισχυρές βυζαντινές ρίζες, που έχουν διασωθεί μέχρι σήμερα μέσω της Βενετίας. Στις 11:00 το πρωί του Σαββάτου γίνεται το λεγόμενο «πρώτο Πάσχα», όπου όλοι οι ντόπιοι και οι επισκέπτες συγκεντρώνονται στην κεντρική πλατεία για να ρίξουν από τα μπαλκόνια τους μεγάλες πήλινες κανάτες, τις λεγόμενες «μποτίδες», γεμάτες με νερό. Όλες οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούν καθώς πέφτουν οι κανάτες. Οι ρίζες αυτής της παράδοσης προέρχονται από τους Βενετούς, οι οποίοι έσπαγαν παλιές κανάτες την παραμονή της Πρωτοχρονιάς για να φέρουν καλή τύχη στο νέο έτος. Σήμερα, ακόμη και κομμάτια από τα σπασμένα δοχεία παίρνουν σπίτι για καλή τύχη.

Το Σάββατο το βράδυ στις 10:00 γίνεται η καθολική πασχαλινή λειτουργία. Στις 11:00 ξεκινά η ορθόδοξη λειτουργία της Ανάστασης. Η κορύφωση της βραδιάς είναι τα μεσάνυχτα, η ώρα της Ανάστασης. Μετά τη λειτουργία, ντόπιοι και επισκέπτες τρώνε μια ειδική σούπα που ονομάζεται «τσιλιχούρδα» και πίνουν τοπικό κρασί. Σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ελλάδα, όπου το ψητό αρνί είναι δημοφιλές, στην Κέρκυρα την Κυριακή του Πάσχα είναι πιο συνηθισμένο να τρώει κανείς σούπα με αυγό και λεμόνι (αυγολέμονο).

Ο Άγιος Σπυρίδων στην Κέρκυρα

Στην Κέρκυρα, ο Άγιος Σπυρίδων είναι γνωστός ως «Ο Άγιος». Ήταν Κύπριος και δεν έζησε ποτέ στην Κέρκυρα, αλλά το σώμα του μεταφέρθηκε εδώ το 1453 για ασφάλεια όταν έπεσε η Κωνσταντινούπολη. Είναι τόσο αγαπητός στην Κέρκυρα που πραγματοποιούνται 4 λιτανείες κάθε χρόνο για να τιμηθούν τα θαύματα που έκανε για τους ντόπιους της Κέρκυρας. Η μεγαλύτερη γιορτή είναι στις 11 Αυγούστου, για να γιορτάσουν την ημέρα που ο Άγιος Σπυρίδων έσωσε την Κέρκυρα από την τουρκική πολιορκία το 1716. Σύμφωνα με το θαύμα, όταν οι Τούρκοι ετοιμάζονταν να επιτεθούν, είδαν τον Άγιο να βγαίνει από το ναό του περιτριγυρισμένος από αγγέλους, απειλώντας τους με μια δάδα. Όλοι οι Τούρκοι έφυγαν ξαφνικά και δεν πέθανε ούτε ένας Κερκυράτης. Ο Άγιος Σπυρίδων γιορτάζεται επίσης με λιτανεία μέσα στην εκκλησία την ημέρα του Αγίου Σπυρίδωνα, στις 12 Δεκεμβρίου. Όλο το νησί συμμετέχει στους εορτασμούς. Γιορτάζεται επίσης την Κυριακή των Βαΐων, όταν οι ντόπιοι τον τιμούν για τη διάσωση της Κέρκυρας από την πανούκλα το 1629. Την πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου, ο Άγιος γιορτάζεται και πάλι με άλλη μια λιτανεία, αυτή τη φορά για την προστασία του νησιού από την πανούκλα το 1673.

Ιστορικά αξιοθέατα στα Ιόνια Νησιά

Τα ιστορικά αξιοθέατα στα Ιόνια Νησιά περιλαμβάνουν την Παλιά Πόλη της Κέρκυρας (μνημείο της UNESCO), την πλατεία Σπιανάδα, την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα και το περίφημο Ποντικονήσι. Το Παλάτι Αχιλλέιο και το Μοναστήρι της Παναγίας Παλαιοκαστρίτσας αξίζουν επίσης μια επίσκεψη αν φύγετε από την πόλη της Κέρκυρας. Στα Παξιά, μπορείτε να δείτε το ενετικό φρούριο του Αγίου Νικολάου και να πάτε στο Φεστιβάλ Μουσικής των Παξιών τον Σεπτέμβριο. Στη Λευκάδα, μπορείτε να δείτε το βενετσιάνικο κάστρο της Αγίας Μαύρας και την ιστορική Δημόσια Βιβλιοθήκη. Στην Κεφαλονιά, τα πιο δημοφιλή ιστορικά αξιοθέατα είναι το κάστρο του Αγίου Γεωργίου, το φρούριο της Άσσου και ο φάρος του Αγίου Θεοδώρου. Στη Ζάκυνθο, αξίζει να δείτε την εκκλησία του Αγίου Διονυσίου και το Ναυτικό Μουσείο Μιλαναίου. Στα Κύθηρα, θα θελήσετε να κάνετε μια στάση στο βενετσιάνικο κάστρο του 13ου αιώνα, στο Αρχαιολογικό Μουσείο και στο Μοναστήρι της Μυρτιδιώτισσας.

Γιατί ονομάζεται Κέρκυρα;

Κόρκυρα ή Κέρκυρα ήταν το όνομά της στην αρχαιότητα. Κατά τη Μεσαιωνική και Βυζαντινή εποχή (από τον 7ο αιώνα), το όνομα του νησιού άλλαξε σε Κορύφο. Το όνομα «Κορυφώ» (Κορυφώ) «κορυφή», αναφέρεται στις κορυφές της οχυρωμένης βυζαντινής ακρόπολης (σήμερα το Παλιό Φρούριο). Το ίδιο όνομα συναντάται σε όλα τα κείμενα της Μεσαιωνικής και Βυζαντινής εποχής. Ο Λουίτπραντ, επίσκοπος της Βόρειας Ιταλίας στην Κρεμόνα, επέστρεψε κάποτε στην Ιταλία από την πρεσβεία του στην Κωνσταντινούπολη και σταμάτησε στην Κέρκυρα, την οποία ονόμασε Κορυφούς (=Κορυφώ=αγγλικά Corfu). Αυτό υποδηλώνει ότι το όνομα ήταν ήδη σε χρήση το έτος 968 και χαρακτήριζε ολόκληρο το νησί. Το ίδιο όνομα επικράτησε στη Δύση ως «Corfu» και διαδόθηκε διεθνώς.

Επισκεφθείτε τα Ιόνια Νησιά

Μερικές από τις πιο διάσημες παραλίες της Ελλάδας, όπως το Πόρτο Κατσίκι στη Λευκάδα, η παραλία Ναυάγιο στη Ζάκυνθο και η παραλία Μύρτος στην Κεφαλονιά, είναι απαραίτητο να τις επισκεφθούν όσοι ταξιδεύουν για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Τα τυρκουάζ νερά είναι ιδανικά για θαλάσσια σπορ όπως ιστιοσανίδα, καταδύσεις και kitesurfing. Η Βασιλική, ο Άγιος Γιάννης και η Λευκάδα είναι οι καλύτερες τοποθεσίες για θαλάσσια σπορ. Για τους λάτρεις της φύσης, είναι δυνατή η πεζοπορία κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του φθινοπώρου στα Ιόνια Νησιά, ενώ στο νερό μπορείτε να δείτε τη χελώνα Caretta Caretta και τη φώκια Monachus Monachus, αν είστε τυχεροί.