Waarom gooien Grieken borden kapot?

Geschiedenis en cultuur

17.06.2024

Opa! Waar komt het breken van borden in Griekenland vandaan? Wanneer is de traditie van het breken van borden ontstaan? Waar kan ik in Griekenland borden breken?

Waarom worden er in Griekenland borden kapotgeslagen?

In de meeste online artikelen wordt vermeld dat het breken van borden wereldwijd bekend werd door een film uit de jaren zestig met de titel “Never on Sunday”. De geschiedenis is echter unieker en mysterieuzer dan dit eenvoudige antwoord.

Borden breken in de oudheid

De geschiedenis van het breken van borden gaat terug tot de oudheid, toen het breken van borden een hobby was voor de rijken. Tijdens feesten werden borden of glazen na een banket in het vuur gegooid in plaats van hergebruikt. De overvloed werd gevierd omdat de borden gemakkelijk konden worden vervangen. Er is geen sluitend verband tussen het breken van borden vandaag de dag in Griekenland en het breken van borden in de oudheid. Welk ander deel van de Griekse geschiedenis heeft dan de traditie van het breken van borden in het leven geroepen?

De Rebetika-beweging van de jaren twintig

De Rebetika-beweging in Griekenland ontstond in de jaren twintig, toen Griekse vluchtelingen uit Turkije kwamen na te zijn gevlucht voor de rampen in Smyrna en Klein-Azië (het huidige Izmir en Istanbul). Dit was een tijd van ontbering, armoede en leed voor de nieuwkomers in Griekenland, die familieleden, huizen en bezittingen hadden verloren. Hun enige toevluchtsoord was muziek en dans. Het gaf hen verlichting en bood een uitlaatklep om hun leed te uiten. In de ondergrondse bars, "tekedes" genaamd, die in de jaren dertig vooral in Piraeus te vinden waren, kwamen Griekse vluchtelingen samen met andere "manges" (jonge, deugdzame, mannelijke mannen uit die tijd), dronken of roken ze zich high, en gaven ze uiting aan hun verdriet, droefheid, liefde en andere intense emoties door de zeibekiko-dans te dansen.

Rebetika en het breken van borden

Tijdens de rebetika-dans is één man alleen, langzaam draaiend, dronken, enkele minuten lang het middelpunt van het universum, terwijl hij langzaam spreekt door zijn bewegingen heen. Voor hem is het een psychologische zuivering – een therapie die hij nergens anders vond. Hem onderbreken of opstaan en zijn dans verstoren was de ultieme belediging. Aan het einde van de dans, na deze intense uiting van emotie, is de wereld te klein. Zij is niet in staat de danser of zijn beste vriend, die toekijkt, een oplossing te bieden voor hun vele pijnen. Om deze spanning los te laten, werd een bord in de buurt kapotgeslagen. Soms werden een glas, bestek, een stoel of zelfs de hele tafel gegooid. In tegenstelling tot de huidige traditie, waarbij borden worden kapotgeslagen om overdaad te tonen en vreugde te uiten, gebruikten de 'manges' van de rebetika-beweging het kapotgooien van borden als een uiting van emotie. Het was niet uit overdaad of om 'te pronken'. Het was een noodzaak.

Borden kapotgooien in de jaren zestig

In de jaren zestig, na de release van de kaskraker “Never on Sunday”, werd het breken van borden erg populair in Griekenland. In een van de belangrijkste scènes is te zien hoe een hoofdpersonage zich uitstekend vermaakt terwijl glazen en borden op de vloer kapotgaan terwijl ze dansen. Na de release van deze film werden er in Griekenland maandelijks tot wel 100.000 borden kapotgeslagen. Er werden meer dan 50 werkplaatsen opgericht die werk boden aan meer dan 1000 mensen om aan de feestbehoeften in Griekenland te voldoen. Deze bedrijven gebruikten aanvankelijk echte borden, maar schakelden uiteindelijk over op gipsen replica's om de kosten te drukken en het risico op verwondingen te verminderen.

Borden breken op Griekse bruiloften

Op bruiloften stond de traditie van het bordenbreken van oudsher symbool voor een nieuw begin, waarbij het paar hun oude leven achter zich liet om samen een nieuw leven te beginnen. De borden stonden symbool voor het 'weggooien' van het oude leven. Het bordenbreken gaat meestal gepaard met dansen en volksmuziek, waarbij af en toe 'Opa' wordt geroepen – wat ruwweg vertaald kan worden als 'oeps' of 'pas op!'.

Het breken van borden verboden

In 1969 verbood de militaire dictatuur (die Griekenland van 1967 tot 1973 regeerde) het breken van borden in nachtclubs. Rondvliegende scherven van borden verwondden af en toe mensen, dus werd het ook in tavernes verboden.

Borden breken in het hedendaagse Griekenland

Tegenwoordig wordt er bij de meeste Griekse bruiloften geen bord meer gebroken, maar af en toe worden er bij bepaalde bruiloften gipsen borden aangeschaft die door de families van het pasgetrouwde paar worden gebroken. Een andere plek waar u borden kunt zien breken, is buiten bij restaurants. Moderne Griekse restaurants die zich richten op toeristen in plaatsen als Mykonos of Santorini proberen soms reizigers naar hun restaurant te lokken door een bord op de stoep te breken. Het is nog steeds illegaal om borden te breken in nachtclubs in Griekenland. In sommige taverna’s met livemuziek kunt u tegen betaling schalen met bloemen kopen die klanten naar de artiesten gooien. Meestal komt een daarvoor aangewezen ober langs om deze optie aan klanten aan te bieden. Hoewel dit goedkoper is dan het breken van echte borden, kunnen deze schalen met bloemen ook snel duur worden.

De Griekse levenswijze

Het breken van borden staat voor 'kefi' – het algemene idee van plezier maken en van het leven genieten. Dit onderdeel van de Griekse cultuur zal, zelfs zonder het breken van borden, altijd deel uitmaken van het Griekse leven en gaat meestal gepaard met matig drinken en dansen. Wij raden u aan Griekenland te bezoeken om de levendige Griekse levensstijl zelf te ervaren. Hieronder ziet u een foto van Athina en Vincent, een Nederlands stel dat nu op Karpathos, Griekenland, woont. Zij kochten een huis op Karpathos, trouwden op het eiland en zijn er definitief gaan wonen. Hoewel Athina en Vincent op hun bruiloft geen borden hebben gebroken, vierden ze het feest met de 'kefi', die zo kenmerkend is voor de Griekse levensstijl. U kunt meer lezen over hun bruiloft op Karpathos op hun website, The Karpathos Guide.

Andere landen waar borden worden gebroken

Het breken van borden is niet uniek voor de Griekse cultuur. Bij een traditionele joodse bruiloft wordt bijvoorbeeld een wijnglas gebroken ter herinnering aan de verwoesting van de joodse tempels. In China kunnen bij bruiloften glazen worden gebroken als symbool voor geluk en een langdurig huwelijk voor het paar.