Waarom gooien Grieken borden kapot?

Opa! Waar komt het bordenslaan in Griekenland vandaan? Wanneer is de traditie van het bordenslaan begonnen? Waar kan ik in Griekenland borden slaan?

Waarom worden er borden gebroken in Griekenland?

De meeste artikelen op internet zeggen dat het breken van borden wereldwijd bekend is geworden door een film uit de jaren 60 met de titel "Never on Sunday". De geschiedenis is echter unieker en mysterieuzer dan dit simpele antwoord.

 

Borden kapotgooien in de oudheid

De geschiedenis van het breken van borden gaat terug tot de oudheid, toen het breken van borden een hobby was voor de rijken. Tijdens feesten werden borden of glazen na een banket in het vuur gegooid in plaats van hergebruikt. De overvloed werd gevierd omdat de borden gemakkelijk konden worden vervangen. 

 

Er is geen duidelijk verband tussen het breken van borden in het hedendaagse Griekenland en het breken van borden in de oudheid. Welk ander deel van de Griekse geschiedenis heeft dan geleid tot de traditie van het bordbreken?

De Rebetika-beweging van de jaren twintig

De Rebetika-beweging in Griekenland begon in de jaren twintig van de vorige eeuw, toen Griekse vluchtelingen uit Turkije kwamen nadat ze waren gevlucht voor de rampen in Smyrna en Klein-Azië (het huidige Izmir en Istanbul).

 

Het was een moeilijke tijd vol armoede en pijn voor de nieuwkomers in Griekenland, die hun familie, huizen en bezittingen hadden verloren. Hun enige toevluchtsoord was muziek en dans. Dat maakte ze schoon en gaf ze een uitlaatklep om hun verdriet te uiten.

 

In de ondergrondse bars, 'tekedes' genaamd, die in de jaren 1930 vooral in Piraeus te vinden waren, kwamen Griekse vluchtelingen samen met andere 'manges' (jonge, deugdzame, mannelijke mannen uit die tijd), dronken of stoneden ze en gaven ze uiting aan hun verdriet, droefheid, liefde en andere intense emoties door de zeibekiko-dans te dansen.

Rebetika en borden breken

Tijdens de rebetika-dans is één man alleen, langzaam draaiend, dronken, een paar minuten lang het middelpunt van het universum, langzaam pratend door zijn bewegingen. Voor hem is het een psychologische reiniging - een therapie die hij nergens anders vond. Hem onderbreken of opstaan en zijn dans verstoren was de ultieme belediging.

 

Aan het einde van de dans, na deze intense uitdrukking van emotie, is de wereld te klein. Ze kan de danser of zijn beste vriend die toekijkt geen oplossing bieden voor hun vele pijnen. Om deze spanning los te laten, werd een bord in de buurt kapotgeslagen. Soms werden een glas, bestek, een stoel of zelfs de hele tafel gegooid.

 

In tegenstelling tot de huidige traditie, waarbij borden worden kapotgeslagen om overdaad te tonen en vreugde te uiten, gebruikten de "manges" van de rebetika-beweging het kapotgooien van borden als een uiting van emotie. Het was niet uit overdaad of om "te pronken". Het was een noodzaak.

Borden kapotgooien in de jaren 60

In de jaren zestig, na de kaskraker "Never on Sunday", werd het kapotgooien van borden erg populair in Griekenland. In een van de belangrijkste scènes heeft de hoofdpersoon veel plezier terwijl glazen en borden op de grond kapotgaan terwijl ze dansen.

Na de release van deze film werden er in Griekenland elke maand wel 100.000 borden kapotgegooid. Er werden meer dan 50 werkplaatsen opgezet die meer dan 1000 mensen in dienst hadden om aan de vraag voor feesten in Griekenland te voldoen. Deze bedrijven gebruikten eerst echte borden, maar gingen uiteindelijk over op gipsen kopieën om kosten en verwondingen te verminderen.

Borden kapotgooien op Griekse bruiloften

Op bruiloften stond het breken van borden van oudsher symbool voor een nieuw begin, waarbij het paar hun oude leven achter zich liet en samen een nieuw leven begon. De borden stonden voor het 'weggooien' van het oude leven. Het breken van borden gaat meestal gepaard met dansen en volksmuziek, waarbij af en toe 'Opa' wordt geroepen, wat ruwweg vertaald kan worden als 'hoep' of 'pas op!'.

Borden kapotgooien verboden

In 1969 verbood de militaire dictatuur (die van 1967 tot 1973 aan de macht was in Griekenland) het breken van borden in nachtclubs. Omdat rondvliegende scherven van borden soms mensen verwondden, werd het ook in tavernes verboden. 

 

Borden kapotgooien in het hedendaagse Griekenland

Tegenwoordig wordt er op de meeste Griekse bruiloften niet meer met borden gegooid, maar soms worden er op bepaalde bruiloften gipsen borden gekocht die door de families van het pasgetrouwde stel worden kapotgegooid. Een andere plek waar je borden kapot ziet gaan, is buiten restaurants. Moderne Griekse restaurants die zich richten op toeristen in plaatsen als Mykonos of Santorini, proberen reizigers naar hun restaurant te lokken door een bord op de stoep kapot te gooien. 

 

Het is nog steeds illegaal om borden te breken in nachtclubs in Griekenland. In sommige taverna's met livemuziek kun je tegen betaling bloemenbakjes kopen die klanten naar de artiesten gooien. Een speciale ober komt meestal langs om deze optie aan klanten aan te bieden. Hoewel dit goedkoper is dan het breken van echte borden, kunnen deze bloemenbakjes ook snel duur worden.

De Griekse manier van leven

Het kapotgooien van borden staat voor "kefi" - het algemene idee van plezier maken en genieten van het leven. Dit deel van de Griekse cultuur, zelfs zonder het kapotgooien van borden, zal altijd deel uitmaken van het Griekse leven en gaat meestal gepaard met matig drinken en dansen. We raden je aan om Griekenland te bezoeken om zelf de levendige Griekse levensstijl te ervaren. 

 

Hieronder zie je een foto van Athina en Vincent, een Nederlands stel dat nu in Karpathos, Griekenland woont. Ze kochten een huis in Karpathos, trouwden op het eiland en verhuisden er permanent naartoe. Hoewel Athina en Vincent geen borden hebben gebroken op hun bruiloft, vierden ze deze wel met de 'kefi' die zo kenmerkend is voor de Griekse manier van leven. Je kunt meer lezen over hun bruiloft op Karpathos op hun website, The Karpathos Guide. 

Andere landen waar borden worden gebroken

Het breken van borden is niet uniek voor de Griekse cultuur. Bij een traditionele joodse bruiloft wordt bijvoorbeeld een wijnglas gebroken om de verwoesting van de joodse tempels te herdenken. In China kunnen glazen worden gebroken op bruiloften om geluk en een langdurig huwelijk voor het paar te symboliseren.