Waarom zijn de Grieken zo gastvrij?

Waarom word ik als een koning behandeld als ik bij een Grieks gezin op bezoek ga? Er komen ineens lepels met zoetigheid, meze-schotels en Griekse specialiteiten op tafel. Ik krijg eindeloos veel vragen over mijn leven (sommige heel persoonlijk, op een positieve manier) en een heleboel cadeautjes om mee naar huis te nemen. Is er een historische reden waarom Grieken zo gastvrij zijn? 

Gastvrijheid in het oude Griekenland 

In de oudheid werd gastvrijheid gezien als een heilige plicht, net als een religieus offer. Vreemdelingen die bij een local thuis kwamen, konden een vermomde god zijn en waren daar om de gastvrijheid van de huiseigenaar te testen. Sommige oude Grieken geloofden dat Zeus de god van de vreemdelingen was. Dus als je geen gastvrijheid bood, kon Zeus je straffen. 

 

Volgens de wet van Zeus over gastvrijheid moest de gastheer reizigers te eten geven, hen vermaken en een bad aanbieden, en hen aan het einde van hun verblijf een cadeau geven. De gast moest geen last zijn en de gastvrijheid met dankbaarheid accepteren.  

Gastvrijheid in de klassieke periode 

We spoelen door naar de vijfde eeuw voor Christus, toen de oude Grieken handel dreven tussen hun stadstaten. Bepaalde rijke Griekse burgers waren gastheer voor buitenlandse ambassadeurs. Ze waren gastvrij tegen de ambassadeur tijdens hun bezoek, in de verwachting dat ze dezelfde behandeling zouden krijgen als de rollen omgedraaid waren. Dit systeem heette 'proxeny'.

 

In de oude Griekse toneelstukken van Euripides konden gasten een speciale munt gebruiken en deze inwisselen wanneer ze in de toekomst gastvrijheid wilden in een andere stad. 

Gastvrijheid in het hedendaagse Griekenland 

Voor Grieken is het aanbieden van eten en drinken een blijk van liefde. Het is niet ongebruikelijk om bij iemand thuis aan te komen voor een 'koffie in de middag' en een uitgebreid diner voor je neus te krijgen. De gerechten lijken uit het niets te verschijnen – de heerlijke geuren van authentieke pastitsio (Griekse lasagne), Griekse gehaktballetjes, dolmathes (gevulde wijnbladeren) en gemista (gevulde paprika's). Soms neemt iemand zelfs de taak op zich om het eten op je bord te scheppen. 

 

In dorpen is het niet vreemd dat een dorpsbewoner een buitenlandse inwoner (of zelfs een bezoeker die een huis in de stad huurt) een zak fruit of een fles olijfolie brengt. 

Grieken betalen voor je diner 

Een veelvoorkomende uiting van gastvrijheid van Grieken tegenover buitenlanders (naast het aanbieden van eten) is het betalen van de rekening voor het diner. Voor veel buitenlanders kan dit schokkend zijn of hen een ongemakkelijk gevoel geven. In andere West-Europese landen wordt de rekening meestal verdeeld over alle gasten. 

 

Het slimme antwoord van Grieken is meestal: "Je kunt voor mij betalen als ik bij jou op bezoek kom". Laten we eerlijk zijn, hoe groot is de kans dat je Griekse gastheer je komt bezoeken in Nederland, België, de Verenigde Staten of een nog verder weg gelegen plek?

Wantrouwen jegens de Griekse regering 

Grieken hebben een geschiedenis van wantrouwen tegenover de macht en de staat, en dit draagt bij aan hun gastvrijheid. Over het algemeen geloven Grieken dat de autoriteiten niet altijd hun belangen behartigen, en daarom zoeken ze hulp bij hun lokale buren. Burenrelaties zijn van vitaal belang in Griekenland, en deze traditie wordt voortgezet, vooral in de kleine dorpen van het land.

De toekomst van Griekse gastvrijheid 

Als je ooit naar een populair Grieks eiland zoals Santorini of Mykonos bent gereisd, heb je in de zomer waarschijnlijk het gevoel gehad dat je in een zee van toeristen zwom. Betekent het feit dat miljoenen toeristen elk jaar Griekenland bezoeken dat de Griekse gastvrijheid langzaam zal afnemen? Misschien zal de Griekse gastvrijheid worden 'verwaterd' en zal er per bezoeker minder gastvrijheid beschikbaar zijn?

 

Zelfs met de miljoenen toeristen die elk jaar Griekenland bezoeken, lijken de Grieken niet moe te worden. Ze blijven even gastvrij tegen buitenlanders, met kleine gebaren van vriendelijkheid, een gratis ouzo, een toetje na de maaltijd en hulp bij het vinden van de weg. Het mooiste is dat dit altijd gepaard gaat met een glimlach.