Beroemde kunstenaars uit Griekenland: Nikos Engonopoulos

De Griekse surrealistische schilder en bekende dichter Nikos Engonopoulos is een van de bekendste moderne Griekse kunstenaars en hoort bij de grote intellectuelen van het naoorlogse Griekenland.

 

Over Engonopoulos

Hij was gefascineerd door De Chirico en fan van Dalí, en richtte zich vooral op de Griekse mythologie, de Byzantijnse traditie en de moderne geschiedenis van het land. Ondanks dat hij destijds bekritiseerd en zelfs belachelijk gemaakt werd, bleef Engonopoulos trouw aan zijn stijl, waardoor hij zich onderscheidde als een van de beroemdste schilders van Griekenland.

 

Zijn wereld was een universum van schilderkunst met denkbeeldige helden uit de mythologie en literatuur, geschiedenis en poëzie, met verwijzingen naar Hermes, Io, Hercules, Eurydice, Orpheus, Odysseus en Calypso. Door het verleden met het heden te verbinden, liet hij de kracht van surrealistische expressie zien door middel van schilderkunst, met pure kleuren en sterke tekenvaardigheden. 

 

Engonopoulos was een diep spiritueel persoon die de universaliteit van het hellenisme via zijn werk probeerde uit te drukken. "Met kunst kunnen we de onsamenhangendheid van het leven onder ogen zien. Kunst kan ons leven, de weg naar de dood, verlichten", werd hij vaak geciteerd.

Vroege leven

Hij werd op 21 oktober 1907 in Athene geboren, ging naar school in Parijs en bracht daar een groot deel van zijn jeugd door. 

Toen hij terugkeerde naar Athene, had Engonopoulos verschillende baantjes, waaronder vertaler, bankbediende en secretaris aan de Universiteit van Athene.

 

In 1930 begon hij te werken als ontwerper bij de afdeling Stedenbouw van het Griekse Ministerie van Openbare Werken. Omdat hij niet tevreden was met zijn carrière en zich op de kunst wilde richten, schreef Engonopoulos zich in 1932 in aan de School voor Schone Kunsten van Athene, die toen een bloeiperiode doormaakte en waar veel grote Griekse kunstenaars studeerden en lesgaven. 

 

Generatie van de jaren 30

Hij was lid van de generatie van de jaren 30, een groep Griekse schrijvers, dichters, kunstenaars, intellectuelen, critici en wetenschappers die in de jaren 30 hun debuut maakten en het modernisme in de Griekse kunst en literatuur introduceerden. De eerdere middeleeuwse en post-Byzantijnse Griekse tijdperken, waarin religie, Jezus en de zekerheid van het verlichtingsdenken werden verheerlijkt, werden door het modernisme verworpen.

 

Het meest opvallende lid van de generatie van de jaren '30 is Giorgos Seferis, een Griekse dichter die met zijn surrealistische poëzie een keerpunt naar de moderniteit inluidde. In deze periode ontmoette Engolopoulos belangrijke kunstenaars, zoals de dichter Andreas Embirikos en schilders als Yannis Tsarouchis, Giorgo de Chirico en Yannis Moralis. 

Eerste kunstwerken

Zijn eerste schilderijen, voornamelijk tempera's op papier met afbeeldingen van oude huizen, werden tentoongesteld op een tentoonstelling over de moderne Griekse traditie, die in januari 1938 werd georganiseerd. Kort na de tentoonstelling publiceerde hij vertalingen van gedichten van Tristan Tzara, die in februari werden gepubliceerd. Een paar maanden later verscheen zijn eerste gedichtenbundel (Do Not Distract the Driver), gevolgd door een tweede (The Clavicembalos of Silence) het jaar daarop.

 

Dankzij zijn stage, na zijn afstuderen in 1938, bij Fotis Kontoglou en professor Alexandros Xyngopoulos, maakte Engonopoulos kennis met de traditie en de geest van de Byzantijnse en post-Byzantijnse kunst. In 1941 vocht Engenopoulos in de Tweede Wereldoorlog aan het Albanese front en werd hij gevangengenomen door de Duitsers. Hij werd naar een werkkamp gebracht, waaruit hij ontsnapte en te voet terugkeerde naar Athene. 

Drie jaar later voltooide hij zijn populairste lange gedicht Bolivar, een Grieks gedicht, geïnspireerd door de revolutionaire leider Simon Bolivar en gepubliceerd in 1944. In 1967 werd hij benoemd tot hoogleraar schilderkunst aan de School voor Architectuur van de Nationale Technische Universiteit van Athene.

 

Sotiris Sorogas, zijn naaste medewerker en opvolger aan de School voor Architectuur van de Nationale Technische Universiteit van Athene, zei dat Engonopoulos' "onderwerpen ver afstonden van het theocratische standpunt dat in iconen werd weergegeven, wat op zich al als een enorme afwijking werd beschouwd". 

 

Thema's in het werk van Engonopoulos

"De gezichten in de schilderijen van Engonopoulos hebben dus geen goddelijk element. In plaats daarvan zijn het Dionysische of Apollinische helden, vaak op cryptische wijze afgebeeld, in een dromerige sfeer, extravagant tragisch. Zijn schilderijen vertellen mythen, historische feiten of alledaagse gebeurtenissen, waarin onconventionele tijd, de paradox van de vormen en de hangende symboliek ze veranderen in plaatsen van allure en mysterie. Hier liggen zijn verwijzingen naar de Griekse mythologie", aldus Sorogas.  

 

Engonopoulos werd gekozen om Griekenland te vertegenwoordigen op de 27e Biënnale van Venetië in 1954, waar hij 72 van zijn schilderijen tentoonstelde. Engonopoulos is in Griekenland en internationaal geëerd voor zowel zijn schilderijen als zijn poëzie.