Ο νέος νόμος περί κληρονομιάς στην Ελλάδα: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ιδιοκτήτες και οι αγοραστές ακινήτων

Το νέο αυτό πλαίσιο έχει σχεδιαστεί για να προστατεύει τόσο τις επιθυμίες του αποβιώσαντος όσο και τα δικαιώματα των κληρονόμων, εισάγοντας παράλληλα ψηφιακά εργαλεία για την απλοποίηση της διαδικασίας και τη μείωση της γραφειοκρατίας. Στο πλαίσιο αυτής της μεταρρύθμισης, έχει ήδη εισαχθεί μια νέα πλατφόρμα. Η νέα πλατφόρμα diathikes.gr θα επιταχύνει δραματικά τον χρόνο που απαιτείται για τη δημοσίευση μιας διαθήκης, μειώνοντάς τον σε μόλις 3-7 ημέρες, ενώ μέχρι τώρα αυτό μπορούσε να διαρκέσει ακόμη και πάνω από ένα χρόνο. Αυτή η ψηφιακή πλατφόρμα για τη δημοσίευση διαθηκών λειτουργεί από την 1η Νοεμβρίου 2025.

Για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, αυτό σημαίνει ταχύτερη πρόσβαση σε νομική σαφήνεια, μειωμένη εμπλοκή των δικαστηρίων και λιγότερες διοικητικές καθυστερήσεις κατά τη μεταβίβαση τίτλων ακινήτων.

Βασικές αλλαγές που πρέπει να γνωρίζουν οι ιδιοκτήτες ακινήτων

1. Συμβάσεις κληρονομικής διαδοχής: ένα εντελώς νέο εργαλείο

Για πρώτη φορά στην ελληνική νομοθεσία, τα άτομα θα μπορούν να συντάσσουν συμβάσεις κληρονομικής διαδοχής, οι οποίες είναι νομικές συμφωνίες που συνάπτονται εν ζωή και ορίζουν με σαφήνεια τον τρόπο κατανομής της περιουσίας μεταξύ των κληρονόμων.

- Αυτές οι συμβάσεις θα είναι δεσμευτικές και θα επικυρώνονται από συμβολαιογράφο, διασφαλίζοντας ότι όλα τα μέρη συμφωνούν εκ των προτέρων.

Μπορούν ακόμη και να διέπονται από αλλοδαπό δίκαιο, γεγονός που τις καθιστά ιδιαίτερα σημαντικές για τους διεθνείς ιδιοκτήτες ακινήτων με περιουσιακά στοιχεία στην Ελλάδα.

- Πολλά άτομα μπορούν να υπογράψουν ένα μόνο συμβόλαιο κληρονομικής διαδοχής, σε αντίθεση με τις διαθήκες, οι οποίες είναι αυστηρά προσωπικές.

Ο μηχανισμός αυτός θα συμβάλει στη μείωση μελλοντικών διαφορών και θα επιτρέψει στις οικογένειες με ακίνητη περιουσία να αποφύγουν μακροχρόνιες και δαπανηρές δικαστικές διαμάχες.

2. 2. Καμία προσωπική ευθύνη για κληρονομημένα χρέη

3. 
   

Μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές αφορά τα χρέη κληρονομιάς. Σύμφωνα με το ισχύον σύστημα, οι κληρονόμοι ενδέχεται να καταστούν προσωπικά υπεύθυνοι για τα χρέη του αποβιώσαντος, γεγονός που τους αναγκάζει μερικές φορές να απορρίψουν εντελώς την κληρονομιά.

Ο νέος νόμος αλλάζει εντελώς αυτή την κατάσταση. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον νέο νόμο, οι κληρονόμοι δεν θα είναι πλέον προσωπικά υπεύθυνοι για τα χρέη μιας περιουσίας, εκτός εάν επιλέξουν ρητά να είναι.

Αυτό σημαίνει ότι οι τράπεζες και οι πιστωτές θα μπορούν να διεκδικήσουν χρήματα μόνο από την ίδια την περιουσία, και όχι από τα προσωπικά περιουσιακά στοιχεία του κληρονόμου. Για τους κληρονόμους ακινήτων, αυτό δημιουργεί ένα πολύ πιο ασφαλές οικονομικό περιβάλλον. Η κληρονομιά ακινήτων δεν θα συνοδεύεται πλέον από τον φόβο απροσδόκητων υποχρεώσεων.

3. 3. Αναγνώριση μακροχρόνιων συντρόφων 

Σε μια άλλη σημαντική αλλαγή, ο νέος νόμος αναγνωρίζει τους άγαμους συντρόφους ως πιθανούς κληρονόμους υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, εάν δύο άτομα έχουν ζήσει μαζί για τουλάχιστον τρία χρόνια ή έχουν παιδιά μαζί, ο επιζών σύντροφος μπορεί να κληρονομήσει την περιουσία του αποθανόντος (εάν δεν υπάρχουν πιο στενοί συγγενείς).

Επιπλέον, οι σύντροφοι αποκτούν το δικαίωμα να παραμείνουν στην κύρια κατοικία για ένα έτος μετά το θάνατο του ιδιοκτήτη, χωρίς χρέωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα δικαστήρια μπορούν ακόμη και να μεταβιβάσουν την ιδιοκτησία του ακινήτου στον επιζώντα σύντροφο.

Η αλλαγή αυτή φέρνει το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο πιο κοντά στα ευρωπαϊκά πρότυπα, παρέχοντας νομική προστασία στις σύγχρονες οικογενειακές δομές.

4. 4. Οι χειρόγραφες διαθήκες παραμένουν — αλλά με διασφαλίσεις

Οι παραδοσιακές χειρόγραφες διαθήκες (γνωστές και ως ιδιόγραφες διαθήκες) θα συνεχίσουν να γίνονται αποδεκτές. Ωστόσο, για την καταπολέμηση της απάτης και της πλαστογραφίας, ο νόμος εισάγει αυστηρότερες διαδικασίες επαλήθευσης, συμπεριλαμβανομένης της υποχρεωτικής ανάλυσης του χειρογράφου όταν το πρόσωπο που παρουσιάζει τη διαθήκη δεν είναι στενός συγγενής.

Μια αναθεώρηση που σηματοδοτεί ένα πιο ευέλικτο και ισορροπημένο σύστημα 

Ο νέος νόμος περί κληρονομιάς θα απλοποιήσει τις νομικές διαδικασίες, θα προστατεύσει την πραγματική βούληση των ιδιοκτητών ακινήτων και θα ελαχιστοποιήσει τους κινδύνους για τους κληρονόμους. Με ψηφιακά εργαλεία, προστασία από χρέη και σαφέστερα δικαιώματα κληρονομιάς, η Ελλάδα ευθυγραμμίζει τους νόμους περί ιδιοκτησίας με τα σύγχρονα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Καθώς ο νέος νόμος θα τεθεί σε ισχύ το 2026, οι ιδιοκτήτες ακινήτων και οι αγοραστές ενθαρρύνονται να συμβουλευτούν νομικούς εμπειρογνώμονες και να προετοιμαστούν για ένα πιο διαφανές, αποτελεσματικό και δίκαιο σύστημα που θα διέπει την κληρονομιά και την ιδιοκτησία ακινήτων στην Ελλάδα.

Αποποίηση ευθύνης: Το παρόν περιεχόμενο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και ΔΕΝ αποτελεί νομική ή φορολογική συμβουλή. Για οποιαδήποτε θέματα σχετίζονται με συγκεκριμένες περιπτώσεις, συνιστάται να συμβουλευτείτε δικηγόρο, λογιστή ή συμβολαιογράφο, ανάλογα με τις ανάγκες σας.

Μέσω αυτής της φόρμας, μπορείτε να κλείσετε ραντεβού για συμβουλευτική συνάντηση μαζί μας: https://elxis.com/greek-inheritance-legal-services/.