Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα εποχή ρύθμισης της ιδιοκτησίας και της κληρονομιάς. Για πρώτη φορά μετά από 80 και πλέον χρόνια, η κυβέρνηση ετοιμάζει μια συνολική μεταρρύθμιση του Κληρονομικού Νόμου, με σκοπό την απλούστευση των διαδικασιών, τη διασφάλιση της δικαιοσύνης και τον εκσυγχρονισμό του τρόπου διαχείρισης των περιουσιών.
Η διαδικασία μεταρρύθμισης
Η μεταρρύθμιση, που εκπονήθηκε από νομική επιτροπή υψηλού επιπέδου με επικεφαλής τον καθηγητή Νομικής Απόστολο Γεωργιάδη, θα επικαιροποιήσει σχεδόν κάθε άρθρο του νόμου. Αναμένεται να κατατεθεί στο ελληνικό κοινοβούλιο στις αρχές του 2026 και να τεθεί σε ισχύ στις 16 Σεπτεμβρίου 2026. Το τελικό κείμενο του αναμορφωμένου κληρονομικού νόμου υποβάλλεται επί του παρόντος σε έλεγχο για τυχόν συντακτικά ή νομικά λάθη. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να ολοκληρωθεί στις αρχές Νοεμβρίου, με προγραμματισμένη ημερομηνία παράδοσης στον Υπουργό Δικαιοσύνης στις 12 Νοεμβρίου.
Το νέο αυτό πλαίσιο έχει σχεδιαστεί για να προστατεύει τόσο τις επιθυμίες του αποβιώσαντος όσο και τα δικαιώματα των κληρονόμων, ενώ παράλληλα εισάγει ψηφιακά εργαλεία για τον εξορθολογισμό της διαδικασίας και τη μείωση της γραφειοκρατίας. Στο πλαίσιο αυτής της μεταρρύθμισης, έχει ήδη εισαχθεί μια νέα πλατφόρμα. Η νέα πλατφόρμα diathikes.gr θα επιταχύνει δραματικά τον χρόνο που απαιτείται για τη δημοσίευση μιας διαθήκης, μειώνοντάς τον σε μόλις 3-7 ημέρες, ενώ μέχρι τώρα, αυτό μπορούσε να διαρκέσει ακόμη και πάνω από ένα χρόνο. Αυτή η ψηφιακή πλατφόρμα για τη δημοσίευση διαθηκών λειτουργεί από την 1η Νοεμβρίου 2025.
Για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, αυτό σημαίνει ταχύτερη πρόσβαση σε νομική σαφήνεια, μειωμένη εμπλοκή στα δικαστήρια και λιγότερες διοικητικές καθυστερήσεις κατά τη μεταβίβαση τίτλων ακινήτων.
Βασικές αλλαγές που πρέπει να γνωρίζουν οι ιδιοκτήτες ακινήτων
1.Κληρονομικά συμβόλαια: Ένα ολοκαίνουργιο εργαλείο
Για πρώτη φορά στο ελληνικό δίκαιο, τα φυσικά πρόσωπα θα μπορούν να δημιουργούν κληρονομικά συμβόλαια, δηλαδή νομικές συμφωνίες που συνάπτονται εν ζωή και καθορίζουν με σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο θα μοιραστεί η περιουσία μεταξύ των κληρονόμων.
- Οι συμβάσεις αυτές θα είναι δεσμευτικές και συμβολαιογραφικές, διασφαλίζοντας ότι όλα τα μέρη συμφωνούν εκ των προτέρων.
- Μπορούν ακόμη και να διέπονται από αλλοδαπό δίκαιο, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα σημαντικά για τους διεθνείς ιδιοκτήτες ακινήτων με περιουσιακά στοιχεία στην Ελλάδα.
- Πολλά άτομα μπορούν να υπογράψουν ένα ενιαίο κληρονομικό συμβόλαιο, σε αντίθεση με τις διαθήκες, οι οποίες είναι αυστηρά προσωπικές.
Ο μηχανισμός αυτός θα συμβάλει στη μείωση των μελλοντικών διαφορών και θα επιτρέψει στις οικογένειες με ακίνητη περιουσία να αποφύγουν τις χρονοβόρες και δαπανηρές δικαστικές διαμάχες.
2.Δεν υπάρχει προσωπική ευθύνη για κληρονομικά χρέη
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τα χρέη από κληρονομιά. Σύμφωνα με το ισχύον σύστημα, οι κληρονόμοι μπορεί να καταστούν προσωπικά υπεύθυνοι για τα χρέη του θανόντος, αναγκάζοντάς τους μερικές φορές να απορρίψουν εντελώς την κληρονομιά.
Ο νέος νόμος το αλλάζει αυτό εντελώς. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον νέο νόμο, οι κληρονόμοι δεν θα ευθύνονται πλέον προσωπικά για τα χρέη μιας κληρονομιάς, εκτός εάν το επιλέξουν ρητά.
Αυτό σημαίνει ότι οι τράπεζες και οι πιστωτές θα μπορούν να διεκδικήσουν χρήματα μόνο από την ίδια την κληρονομία και όχι από τα προσωπικά περιουσιακά στοιχεία του κληρονόμου. Για τους κληρονόμους ακινήτων, αυτό δημιουργεί ένα πολύ ασφαλέστερο οικονομικό περιβάλλον- η κληρονομιά ακίνητης περιουσίας δεν θα συνοδεύεται πλέον από τον φόβο απροσδόκητων υποχρεώσεων.
3.Αναγνώριση των μακροχρόνιων εταίρων
Σε μια άλλη σημαντική αλλαγή, ο νέος νόμος αναγνωρίζει τους άγαμους συντρόφους ως δυνητικούς κληρονόμους υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, εάν δύο άτομα έχουν ζήσει μαζί για τουλάχιστον τρία χρόνια ή έχουν αποκτήσει κοινά παιδιά, ο επιζών σύντροφος μπορεί να κληρονομήσει την περιουσία του θανόντος (εάν δεν υπάρχουν στενότεροι συγγενείς).
Επιπλέον, οι εταίροι αποκτούν το δικαίωμα να παραμείνουν στην κύρια κατοικία για ένα έτος μετά το θάνατο του ιδιοκτήτη, χωρίς επιβάρυνση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα δικαστήρια μπορούν ακόμη και να μεταβιβάσουν την κυριότητα του ακινήτου στον επιζώντα σύντροφο.
Η αλλαγή αυτή φέρνει το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο πιο κοντά στα ευρωπαϊκά πρότυπα, παρέχοντας νομική προστασία για τις σύγχρονες οικογενειακές δομές.
4.Οι χειρόγραφες διαθήκες παραμένουν - αλλά με διασφαλίσεις
Οι παραδοσιακές χειρόγραφες διαθήκες (γνωστές και ως ιδιόγραφες διαθήκες) θα συνεχίσουν να γίνονται δεκτές. Ωστόσο, για την καταπολέμηση της απάτης και της πλαστογραφίας, ο νόμος εισάγει αυστηρότερο έλεγχο, συμπεριλαμβανομένης της υποχρεωτικής ανάλυσης του γραφικού χαρακτήρα όταν το πρόσωπο που υποβάλλει τη διαθήκη δεν είναι στενό μέλος της οικογένειας.
Μια αναθεώρηση που σηματοδοτεί ένα πιο ευέλικτο και ισορροπημένο σύστημα
Ο νέος κληρονομικός νόμος θα απλοποιήσει τις νομικές διαδικασίες, θα προστατεύσει την πραγματική βούληση των ιδιοκτητών ακινήτων και θα ελαχιστοποιήσει τους κινδύνους για τους κληρονόμους. Με ψηφιακά εργαλεία, προστασία από τα χρέη και σαφέστερα κληρονομικά δικαιώματα, η Ελλάδα ευθυγραμμίζει τους νόμους περί περιουσίας με τα σύγχρονα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Καθώς ο νέος νόμος τίθεται σε ισχύ το 2026, οι ιδιοκτήτες και οι αγοραστές ακινήτων ενθαρρύνονται να συμβουλευτούν νομικούς εμπειρογνώμονες και να προετοιμαστούν για ένα πιο διαφανές, αποτελεσματικό και δίκαιο σύστημα που θα διέπει την κληρονομιά και την ιδιοκτησία ακινήτων στην Ελλάδα.
Αποποίηση ευθύνης: Αυτό το περιεχόμενο προορίζεται μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και ΔΕΝ αποτελεί νομική ή φορολογική συμβουλή. Για οποιαδήποτε θέματα που αφορούν συγκεκριμένες περιπτώσεις, συνιστάται ιδιαίτερα να συμβουλευτείτε δικηγόρο, λογιστή ή συμβολαιογράφο, ανάλογα με τις ανάγκες σας.
Μέσω αυτής της φόρμας, μπορείτε να κλείσετε μια συνεδρία διαβούλευσης μαζί μας: https://elxis.com/greek-inheritance-legal-services/.
