De schoonheid van een Grieks balkon

Dit geldt niet alleen voor de grote steden van Griekenland, maar ook voor de eilanden. Wie geniet er niet van zijn ochtendkoffie op het balkon met uitzicht op de Middellandse Zee? En wie is er niet eens op een Cycladisch eiland gestopt om gewoon de buitenkant van een eilandhuis te bewonderen? Er is iets eenvoudigs en rustgevends aan de architectuur.

Er is geen onderzoek naar dit onderwerp, maar we hebben enkele veronderstellingen geformuleerd over waarom zoveel Griekse huizen balkons hebben, zowel in grote steden als in eilanddorpen.

Panos Dragonas, hoogleraar architectuur en stedenbouw aan de Universiteit van Patras, geeft een architectonische verklaring. Dragonas zegt: „In de flatgebouwen uit het interbellum zien we de overgang van erkers naar kleine open balkons.” Met andere woorden: ruimtes die vroeger ramen waren, werden na de oorlog balkons.

Sommige architecten gaan in hun redenering nog verder terug. George Papadakis van architectenbureau Cadu zegt dat de architectuur in de oude Griekse wereld altijd overdekte buitenruimtes creëerde, zoals de oude stoas en de hayiati. In het hedendaagse Athene speelt het balkon uiteraard nog steeds een centrale rol in het leven van de bewoners. “De identiteit van de moderne Griekse stad wordt gevormd door de esthetiek van het balkon en al zijn accessoires,” zegt Papadakis.

Tegenwoordig bepaalt de nieuwe bouwverordening de afmetingen van balkons in Griekse steden. Balkons mogen 2 meter uitsteken ten opzichte van het gebouw, maar mogen niet breder zijn dan 1/10 van de breedte van de onderliggende straat. Daarom zijn er in delen van Griekenland met smalle straten ook smalle balkons.

In Griekenland worden kleine balkons vaak door Grieken gebruikt om even te roken of om in de zon koffie te drinken, omdat er net genoeg ruimte is voor een kleine stoel en een paar planten.

Het weer in Griekenland speelt duidelijk een rol bij de balkons die we daar zien. In vergelijking met de koudere klimaten in de rest van Europa en in de Verenigde Staten maken Grieken het grootste deel van het jaar gebruik van hun balkons. In andere steden ligt de nadruk bij het bouwen wellicht op het diep graven van funderingen (minstens 1,8 meter diep om „onder de vorstgrens“ te komen). De focus ligt dus op het bouwen in de diepte, niet op het bouwen in de breedte. Om deze reden is het gebruikelijk om kelders of souterrains te zien in Noord-Europese gebouwen.

Als u naar de skyline van Athene kijkt, zult u merken dat veel gebouwen op elkaar lijken. Dit komt doordat er in de jaren vijftig en zestig na de oorlog overal in Athene modernistische gebouwen, zogenaamde „polikatoikia”, werden neergezet om de stad snel weer op te bouwen. De herhaling van de betonnen gevelbekleding en de eindeloze balkons was geen toeval. Het doel was om een eenheid te creëren.

In feite werden de gebouwen meestal ontworpen door een civiel ingenieur, niet door een architect, omdat het de bedoeling was om snel en goedkoop te bouwen. Sommige van de gezinsappartementen die in deze periode werden gebouwd, hadden balkons die groot genoeg waren voor een eettafel en een rij planten.