Muziek op het eiland Kreta

Levensstijl

15.07.2023

De Kretenzische muziek is de oudste muziekvorm van Griekenland en wellicht zelfs van heel Europa. Uit opgravingen blijkt dat er al in de oudheid muziek bestond op Kreta. Toen de Venetianen over Kreta heersten, hielpen de Italianen bij het opzetten van muziekscholen in de regio en voegden ze invloeden uit de Byzantijnse muziek toe. Daardoor verschilt de Kretenzische muziek sterk van de muziek op het vasteland. Ze is complex en staat in een ⅞- of 9/8-maat, wat zeldzaam is in de westerse muziek.

Kretense instrumenten

De hoofdrol is weggelegd voor de lyra, een peervormige luit. Het instrument lijkt op een viool, maar heeft oudere wortels en is minder verfijnd. Spelers spelen vaak met veel versieringen. De lyra wordt begeleid door de laouto, een soort luit, en ook door de mandoline. Wanneer ze zingen, leggen de Kretenzers hun ziel in de muziek. Het resultaat is een poëtische traditie genaamd “Mantinades”, waarbij zangers om beurten met elkaar in een poëtisch duel gaan met verzen die doorspekt zijn met humor en spontaniteit. dienen als begeleidingsinstrumenten.

Nikos Xylouris (Xilouris)

Een van de beroemdste stemmen van Kreta is die van Nikos Xylouris. Hij staat ook bekend als Psaronikos. Xylouris is op het hele eiland bekend en zijn gepassioneerde stem inspireerde een hele generatie volksmuzikanten. Hij stond erom bekend traditionele liederen te combineren met westerse melodieën en invloeden. Xylouris was een symbool van verzet tegen de militaire junta in 1967 en werd om deze reden door de regering in het vizier genomen. Dit maakte hem echter alleen maar tot een grotere nationale held. Sinds zijn overlijden op de jonge leeftijd van 44 jaar is zijn huis in Anogia, Kreta, omgebouwd tot een museum.

Muziekstijlen op Kreta

Mantinades

De mantinades van Kreta zijn liederen met verzen van 15 lettergrepen die geïmproviseerd zijn en vaak rijmen. Deze liederen worden gezongen op bruiloften, doopfeesten en allerlei soorten panegiria op Kreta. De mantinades vertegenwoordigen de Kretenzische poëziegeest, die niet alleen in de muziek terug te vinden is, maar ook bij de schaapherders in de bergen en de oude mannen die in de kafeneia zitten.

Rizitika

Rizitika verwijst naar rebellenliederen die worden gezongen in het westen van Kreta, met name in de Witte Bergen, in de omgeving van Chania. De Rizitika worden gezongen tijdens huwelijken, feesten en doopfeesten. Het repertoire bevat liederen voor het huwelijksbanket, voor de overdracht van de bruidsschat naar het huis van de bruidegom, de ontvangst van de bruid, de ceremonie voor het verzamelen van geschenken en nog veel meer.

Erotokritos

Erotokritos is ongetwijfeld een van de meest indrukwekkende liederen op Kreta. Het is een lang, avontuurlijk liefdesgedicht van 10.010 regels, dat 400 jaar geleden tijdens de Venetiaanse overheersing werd geschreven. In het Nederlands betekent de titel ruwweg 'beproefd door de liefde'.

Dansen van Kreta

Kretenzische dansen zijn zeer energiek en sommige worden uitsluitend door mannen gedanst. Ze combineren snelle passen met acrobatische bewegingen en zouden de natuur op Kreta vertegenwoordigen – de bergen en de woeste zee. Bij de langzamere dansen doen meestal ook de vrouwen mee en staan thema's als liefde en huwelijk centraal.

Waar kan ik Kretenzische livemuziek beluisteren?

U kunt zelf kennismaken met Kretenzische dans en muziek in de vele dorpstavernes van Chania en Rethymno. Er zijn enkele Facebookpagina's waarop lokale muziekoptredens en voorstellingen worden aangekondigd, maar de meeste reclame gebeurt op lokaal niveau, via flyers die buiten winkels worden opgehangen of via mond-tot-mondreclame. Het helpt om het aan een local te vragen! Als u wilt zien hoe een Kretenzisch instrument wordt gemaakt, zijn er verschillende instrumentenwerkplaatsen in Rethymno waar traditionele instrumenten worden vervaardigd.

Anogia: stad van muzikanten

Anogia is een stadje in de bergen van Kreta met slechts 2500 permanente inwoners en een beroemde muziektraditie. Het bracht drie van de beroemdste Kretenzische muzikanten van de afgelopen eeuw voort: Nikos Xilouris (Psaronikos), Vasilis Skoulas en Psarantonis. Het stadje ligt slechts 55 kilometer ten zuiden van Rethymnon en de naam betekent 'hoge plaats' vanwege de ligging op grote hoogte. In de zomer wordt er in Anogia traditionele Kretenzische muziek gespeeld tijdens openluchtconcerten en ook tijdens festivals in de eerste twee weken van augustus. Anogia organiseert ook culturele avonden die bezoekers uit het hele land aantrekken. Het plein van Agios Georgios is een populaire plek om even langs te gaan voor een kopje koffie, een maaltijd in een taverna of om naar traditionele Kretenzische muziek te luisteren. Als u geluk heeft, hoort u misschien zelfs de lokale bevolking hun mantinades zingen.