Γιατί τα σπίτια στα ελληνικά νησιά είναι μπλε και λευκά;

Είναι μόνο για αισθητικούς λόγους;

Υπάρχει ένας καλός λόγος για τον οποίο οι χρήστες του Instagram συρρέουν στις Κυκλάδες για τις μπλε και λευκές αποχρώσεις τους. Οι απαλοί τόνοι αντανακλούν την ηρεμία της περιοχής και συμπληρώνουν τους χαλαρωτικούς τόνους της θάλασσας. Ωστόσο, υπάρχει ένας βαθύτερος λόγος για το χρωματικό σχήμα.

Έχει να κάνει με τη σημαία;

Αν και μοιάζουν με την ελληνική σημαία, ο αρχικός σχεδιασμός δεν βασίστηκε σε αυτή τη σύνδεση.

Αρχαίες ρίζες

Ακόμη και στην εποχή των Μινωικών, κατά τη διάρκεια της Εποχής του Χαλκού, τα φωτεινά χρώματα προτιμούνταν από τα θαμπά. Συνήθως, τα κυβικά σχέδια χρησιμοποιούνταν για οικογενειακές κατοικίες, μερικές φορές με μια μονάδα στοιβαγμένη πάνω σε μια άλλη. Τα δομικά υλικά ήταν αυτά που ήταν διαθέσιμα (κυρίως πέτρα), καθώς και μια μικρή ποσότητα λάσπης για να εξασφαλιστεί η σταθερότητα. Παραδόξως, παρόλο που οι τοίχοι κατασκευάστηκαν χωρίς κονίαμα, έχουν αντέξει για αιώνες.

Γρήγορη μετάβαση στον 19ο αιώνα

Η απόφαση να «βαφτούν» τα σπίτια λευκά ήταν, πάνω απ' όλα, πρακτική. Οι οικογένειες ζούσαν από τη γη, οπότε ήταν λογικό να χτίζουν με υλικά που ήταν διαθέσιμα από το φυσικό τοπίο. Αρχικά, τα σπίτια στα νησιά χτίζονταν με σκούρες πέτρες. Αν κάνετε μια βόλτα στα κύρια χωριά της Μυκόνου, σίγουρα θα δείτε κάποια σπίτια που έχουν χτιστεί ακόμα με αυτό το στυλ.

Η πέτρα ήταν το λογικό δομικό υλικό, καθώς ήταν πανταχού παρούσα και δωρεάν. Ωστόσο, λόγω του σκούρου χρώματός της, η πέτρα απορροφούσε το φως και το εσωτερικό των σπιτιών ζεσταινόταν σε ανυπόφορες θερμοκρασίες. Για να δροσίσουν τους χώρους τους, έβαφαν τις πέτρες με ασβέστη – ένα μείγμα ασβέστη, αλατιού και νερού – που ήταν πολύ φθηνότερο από τη βαφή.

Από πού προήλθε το μπλε χρώμα;

Και πάλι, κυριαρχεί η λιτότητα. Το μπλε χρώμα προέρχεται από ένα καθαριστικό μέσο γνωστό ως Λουλάκι (μπλε σκόνη). Είναι σαν ταλκ και υπήρχε σχεδόν σε κάθε οικογενειακό σπίτι. Το όνομα της μάρκας αναφέρεται επίσης στο χρωστικό «λουλάκι», που είναι παρόμοιο με το ινδικό. Αναμειγνύοντάς το με ασβέστη δημιουργείται το έντονο μπλε χρώμα που γνωρίζουμε σήμερα στα λευκά σπίτια της Ελλάδας. Αυτό το μπλε ήταν επίσης φθηνό.

Πολεμικές εποχές

Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας των συνταγματαρχών από το 1967 έως το 1974, η χούντα που ιδρύθηκε από τον συνταγματάρχη Γεώργιο Παπαδόπουλο και τον ταξίαρχο Στυλιανό Παττάκο επέβαλε το μπλε και το λευκό ως τυπικά χρώματα για τα σπίτια των Κυκλάδων. Αυτή ήταν μια προσπάθεια να ενισχυθεί ο πατριωτισμός και να αντανακλάται η εθνική υπερηφάνεια των Ελλήνων. Αργότερα, το 1974, ψηφίστηκε ένας νόμος που ανέτρεψε την εντολή. Ωστόσο, παρόλο που οι κανονισμοί χαλάρωσαν, οι ντόπιοι συνειδητοποίησαν ότι τα χρώματα ήταν πόλος έλξης για τους τουρίστες. Φυσικά, ήταν λογικό να διατηρηθεί το δίχρωμο στυλ, καθώς τόνωνε την τοπική οικονομία.

Ένα ισχυρό απολυμαντικό

Στα τέλη της δεκαετίας του 1930, η Ελλάδα υπέφερε από επιδημία χολέρας και ο τότε ηγέτης της χώρας, Ιωάννης Μεταξάς, διέταξε όλους τους Έλληνες πολίτες να ασβεστώσουν τα σπίτια τους. Το ασβέστιο που χρησιμοποιούταν για να βάφονται τα εξωτερικά των σπιτιών των πολιτών περιείχε ασβεστόλιθο, ο οποίος τυχαίνει να είναι ένα ισχυρό απολυμαντικό. Το «βάψιμο» των σπιτιών με αυτό το χρώμα βοήθησε στην προστασία των οικογενειών και εμπόδισε την περαιτέρω εξάπλωση της επιδημίας.

Υπάρχουν παραλλαγές σε άλλα νησιά των Κυκλάδων;

Εκτός από τα λευκά σπίτια στην Ελλάδα, κάθε νησί των Κυκλάδων έχει το δικό του υποστυλ, το οποίο σε πολλές περιπτώσεις είναι μοναδικό μόνο για την περιοχή αυτή. Τα περιστεριώνες στην Τήνο, οι χαρακτηριστικοί πύργοι της Νάξου, οι βενετσιάνικες διώροφες κατοικίες στη Μύκονο και τα μοτίβα των κεραμοσκεπών στην Κύθνο είναι μερικά μόνο παραδείγματα.