Kretenzische muziek is de oudste muziek in Griekenland en misschien wel in heel Europa. Uit opgravingen blijkt dat er zelfs in de oudheid al muziek was.Toen de Venetianen over Kreta heersten, hielpen de Italianen met het oprichten van muziekscholen in het gebied en voegden invloed toe van Byzantijnse muziek. Als gevolg daarvan is Kretenzische muziek heel anders dan de muziek op het vasteland. Ze is ingewikkeld en in ⅞ of 9/8 maat, die zeldzaam zijn in Westerse muziek.
Kretenzische instrumenten
De hoofdrol is weggelegd voor de lyra, een peervormige luit. Hij lijkt op een viool maar heeft een oudere oorsprong en is minder verfijnd. De spelers spelen vaak met veel versieringen. De lyra wordt begeleid door de laouto, een soort luit, en ook de mandoline. Bij het zingen leggen de Kretenzers hun ziel in de muziek. Het resultaat is een poëtische traditie genaamd "Mantinades" waarbij zangers om de beurt duelleren met poëtische verzen die zijn geïnjecteerd met humor en spontaniteit. dienen als begeleidende instrumenten.
Nikos Xylouris (Xilouris)
Een van de beroemdste stemmen van Kreta is Nikos Xylouris. Hij is ook bekend als Psaronikos. Xylouris is bekend over het hele eiland en zijn gepassioneerde stem inspireerde een generatie folkmuzikanten. Hij stond bekend om het combineren van traditionele liederen met westerse melodieën en invloeden. Xylouris was een symbool van verzet tegen de militaire junta in 1967, en hij was daarom het doelwit van de regering. Dit maakte hem echter alleen maar een grotere nationale held. Sinds zijn dood op de jonge leeftijd van 44 jaar is zijn huis in Anogia op Kreta omgebouwd tot een museum.
Muziekstijlen op Kreta
Mantinades
De mantinades van Kreta zijn liederen met 15-lettergrepige verzen die geïmproviseerd zijn en vaak rijmen. Deze liederen worden gezongen op bruiloften, doopfeesten en allerlei panegiria op Kreta. De mantinades vertegenwoordigen de Kretenzische geest van poëzie, die niet alleen in de muziek zit, maar ook in de schaapherders in de bergen en de oude mannen die in kafeneios zitten.
Rizitika
Rizitika verwijst naar rebellie liederen die worden gezongen in het westen van Kreta, specifiek in de Witte Bergen, in het gebied rond Chania. De Rizitika worden gezongen tijdens huwelijken, feesten en dopen. Het repertoire bevat liederen voor het bruiloftsbanket, voor de overdracht van de bruidsschat naar het huis van de bruidegom, de verwelkoming van de bruid, de ceremonie voor het verzamelen van geschenken, en meer.
Erotokritos
Erotokritos is zeker een van de meest indrukwekkende liederen op Kreta. Het is een lang, avontuurlijk liefdesgedicht met 10.010 regels dat 400 jaar geleden werd geschreven tijdens de Venetiaanse overheersing. In het Engels betekent het ruwweg "tried by love.".
Dansen van Kreta
Kretenzische dansen zijn energiek en sommige worden alleen door mannen gedanst. Ze combineren snelle passen met acrobatische bewegingen en zouden de natuur op Kreta vertegenwoordigen - de bergen en de wilde zee. Bij de langzamere dansen zijn meestal ook de vrouwen betrokken en staan thema's als liefde en huwelijk centraal.
Waar kan ik live Kretenzische muziek zien?
Je kunt de Kretenzische dans en muziek zelf ervaren in de vele dorpstaveernes van Chania en Rethymno. Er zijn een aantal Facebook-pagina's die lokale muzikale acts en optredens aankondigen, maar de meeste reclame wordt op lokaal niveau gemaakt, met flyers die buiten bij winkels worden opgehangen of via mond-tot-mondreclame. Het helpt om het aan een lokale bewoner te vragen! Als je het proces van het maken van een Kretenzisch instrument wilt zien, zijn er verschillende instrument workshops in Rethymno die traditionele instrumenten maken.
Anogia: Stad van muzikanten
Anogia is een stadje in de bergen van Kreta met slechts 2500 vaste inwoners en een beroemde muziektraditie. Het heeft 3 van de beroemdste Kretenzische muzikanten van de afgelopen eeuw voortgebracht: Nikos Xilouris (Psaronikos), Vasilis Skoulas en Psarantonis. Op slechts 55 kilometer ten zuiden van Rethymnon vertaalt de naam van de stad zich naar "hoge plaats" vanwege de hoogte.
Traditionele muziek uit Kreta wordt 's zomers in Anogia gespeeld tijdens openluchtconcerten, en ook tijdens festivals in de eerste twee weken van augustus. Anogia organiseert ook culturele avonden die bezoekers uit het hele land aantrekken. Het plein van Agios Georgios is een populaire plek om te stoppen voor koffie, een taverna-maaltijd of om te luisteren naar traditionele Kretenzische muziek. Als je kans maakt, hoor je misschien zelfs de lokale bevolking hun mantinades zingen.
