Kalymnos: het eiland van de sponsduikers

Het pittoreske eiland Kalymnos ligt tussen de eilanden Kos en Leros, in de Dodekanesos. Mensen komen van over de hele wereld om te genieten van de natuurlijke schoonheid, de lekkere zeevruchten, de gezellige steegjes en natuurlijk de lokale sponzen.

 

 

De havenstad Pothia is de hoofdstad van het eiland en een trekpleister voor liefhebbers van Griekse architectuur. Het staat vol met oude herenhuizen, kapiteinshuizen en kleine rijtjeshuizen uit de 19e eeuw die vroeger de woningen waren van – je raadt het al – de lokale sponsduikers. 

Historische wortels

Het leven op Kalymnos is altijd verbonden geweest met de sponshandel. Zelfs in de oudheid stond het bekend als "het eiland van de sponsduikers". Sponzen waren een belangrijke bron van inkomsten voor de eilandbewoners en degenen die bedreven waren in het vak konden er goed van leven. 

 

Volgens de oude methode werd een kleine boot met een paar bemanningsleden te water gelaten. Een cilinder met een glazen bodem werd neergelaten om op de zeebodem naar zeesponzen te zoeken. De duikers hadden weinig of geen uitrusting en droegen een gewicht van 15 kilogram, een zogenaamde 'skandalopetra', waarmee ze snel naar de bodem konden zinken op zoek naar zeesponzen.

 

In sommige gevallen gebruikten sponsduikers een harpoen om op sponzen te vissen, tenminste voordat deze werd vervangen door moderne technologie.  

De risico's

Het was niet ongewoon dat duikers ziek werden door wat bekend stond als 'duikersziekte', veroorzaakt door een verandering in druk. Voortdurend wisselende stromingen en een gebrek aan moderne uitrusting maakten duiken gevaarlijk. 

 

Vaak gingen boten maandenlang de zee op. Families kwamen samen in de haven om hun familieleden uit te zwaaien. Voordat ze vertrokken, hield de dorpspriester een dienst om het water te zegenen. Er werd gebeden tot Sint-Nicolaas, de beschermheilige van duikers, om bescherming. 

 

De populariteit van zeesponzen

Er zijn duizenden soorten zeesponzen, en de volgende soorten worden het meest verkocht uit de Egeïsche Zee:

• Honingraatspons
• Matapas-spons
• Vaasspons / Syrische fijne spons
• Olifantenoren spons
• Tsimoucha / leerachtige spons

Natuurlijke sponzen zijn waardevoller dan de synthetische sponzen die je in de supermarkt kunt kopen, omdat ze langer meegaan en niet snel scheuren. Bij het baden nemen ze meer water op en druppelen ze niet zo snel.

 

In vroegere tijden verkochten ondernemende handelaren uit Kalymos hun vondsten tot in het Midden-Oosten, Constantinopel en zelfs Moskou. 

 

Tijdens de industriële revolutie steeg de vraag naar sponzen enorm en kwamen duizenden mensen uit de nabijgelegen Dodekanesos-eilanden naar hier om te duiken of sponzen te verwerken.

Innovaties op het gebied van duiken

De duiktechnieken zijn door de eeuwen heen enorm veranderd. In 1860 kwam er een nieuwe uitvinding in de duikwereld, de "Skafandro". Dit duikpak bedekte het hele lichaam, had een helm en zorgde ervoor dat de duiker veel langer op de bodem kon blijven. Een luchtpomp stuurde handmatig lucht naar de duiker via een buis.

 

Tegenwoordig is de technologie nog verder gevorderd en kunnen duikers veel langer onder water blijven. De Kalymnos State School of Divers biedt een professioneel staatsdiploma aan en is de enige in zijn soort in het land. 

Kan ik vandaag de dag nog steeds zeesponzen kopen in Kalymnos?

Ja, zeker! De handel is niet meer zo groot als vroeger, omdat een ziekte in de jaren tachtig een groot deel van de sponspopulatie heeft uitgeroeid.

 

Toch zijn er nog steeds lokale duikers en werkplaatsen langs de kust van Pothia. Hier kun je het traditionele proces van het maken van sponzen zien.

 

Lokale toeristenbureaus, zoals "Kalymnos Experience", bieden duiklessen voor groepen en individuen. Mogelijkheden om te duiken of mee te helpen bij het maken van sponzen vind je op de officiële pagina van de gemeente Kalymnos.