Griekse surrealist Engonopoulos verenigt het heden met het verleden

Datum

De Griekse surrealistische schilder en befaamd dichter Nikos Engonopoulos is een van de bekendste moderne Griekse kunstenaars en behoort tot de grote intellectuele figuren van het naoorlogse Griekenland.

Gefascineerd door De Chirico en een fan van Dalí, richtte hij zich vooral op de Griekse mythologie, de Byzantijnse traditie en de moderne geschiedenis van het land. 

Ondanks de kritiek en zelfs de spot die hij toen kreeg, bleef Engonopoulos trouw aan zijn stijl die hem tot een van de beroemdste schilders van Griekenland maakte. 

Zijn wereld was een universum van schilderkunst met denkbeeldige helden uit de mythologie en de literatuur, de geschiedenis en de poëzie, met verwijzingen naar Hermes, Io, Hercules, Eurydice, Orpheus, Odysseus en Calypso.  

Door het verleden met het heden te verenigen, toonde hij de kracht van surrealistische expressie door middel van schilderen, met gebruikmaking van zuivere kleuren en sterke tekenvaardigheden.  

Engonopoulos was een diep spiritueel mens die probeerde de universaliteit van het Hellenisme in zijn werk tot uitdrukking te brengen. 

"Met kunst kunnen we de onsamenhangendheid van het leven onder ogen zien. Kunst kan ons leven verlichten, de weg naar de dood," zoals hij vaak werd geciteerd.

Geboren op 21 oktober 1907 in Athene, ging hij naar school in Parijs en bracht er een groot deel van zijn jeugd door. 

Toen hij naar Athene terugkeerde, had Engonopoulos een aantal banen, waaronder die van vertaler, bankbediende en secretaris aan de Universiteit van Athene. 

In 1930 begon hij als ontwerper bij de dienst stedenbouw van het Griekse Ministerie van Openbare Werken te werken. Ontevreden over zijn loopbaan en in de hoop zich op de kunst toe te leggen, schreef Engonopoulos zich in 1932 in aan de Atheense School voor Schone Kunsten, die een bruisende periode voor de school was, toen vele grote Griekse kunstenaars er studeerden en les gaven. 

 

Hij was lid van de Generatie van de jaren '30, een groep Griekse schrijvers, dichters, kunstenaars, intellectuelen, critici en geleerden die in de jaren '30 debuteerden en het modernisme in de Griekse kunst en literatuur introduceerden. De voorgaande Middeleeuwse en post-Byzantijnse Griekse tijdperken, waarin religie, Jezus en de zekerheid van het Verlichtingsdenken werden verheerlijkt, werden door het modernisme verworpen. 

Het meest opmerkelijke lid van de Generatie van de jaren '30 is Giorgos Seferis, een Griekse dichter die de ommekeer naar moderniteit inluidde met surrealisme in zijn poëzie. 

 

In die tijd ontmoette Engolopoulos belangrijke kunstenaars, de dichter Andreas Embirikos en schilders, zoals Yannis Tsarouchis, Giorgo de Chirico en Yannis Moralis. 

  

Eerste werken 

Zijn eerste schilderijen, voornamelijk temperapapier waarop oude huizen staan afgebeeld, werden gepresenteerd op een Kunst van de Moderne Griekse Traditie tentoonstelling, georganiseerd in januari 1938. Kort na de tentoonstelling publiceerde hij vertalingen van gedichten van Tristan Tzara, die in februari werden gepubliceerd. Enkele maanden later verscheen zijn eerste gedichtenbundel (Leid de bestuurder niet af), gevolgd door een tweede (De Clavicembalos van de Stilte) het volgende jaar. 

Dankzij zijn leertijd, na zijn afstuderen in 1938, bij Fotis Kontoglou en professor Alexandros Xyngopoulos, kwam Engonopoulos in aanraking met de traditie en de geest van de Byzantijnse en post-Byzantijnse kunst. 

In 1941 vocht Engenopoulos in WO II aan het Albanese front en werd hij gevangen genomen door de Duitsers. Hij werd naar een werkkamp gebracht, van waaruit hij ontsnapte en te voet naar Athene terugkeerde. 

Drie jaar later, voltooide hij zijn meest populaire lange gedicht Bolivar, een Grieks gedicht,geïnspireerd door de revolutionaire leider Simon Bolivar en gepubliceerd in 1944. 

In 1967 werd hij benoemd tot professor in de schilderkunst aan de School voor Architectuur, Nationale Technische Universiteit van Athene. 

Sotiris Sorogas, zijn naaste medewerker en opvolger aan de School voor Architectuur, Nationale Technische Universiteit van Athene, zei dat Engonopoulos "zich verre hield van het theocratische standpunt dat in iconen werd weergegeven, wat op zichzelf als een enorme aberratie werd beschouwd". 

  

"Zo dragen de gezichten in Engonopoulos' schilderijen niet het element van het goddelijke. In plaats daarvan zijn het Dionysische of Apollinische helden, die vaak de kunstenaar zelf afbeelden op een cryptische manier, in een dromerige sfeer, extravagant tragisch. Zijn schilderijen vertellen mythen, historische feiten of incidenten uit het dagelijks leven, waarbij de onconventionele tijd, de paradox van de vormen en de hangende symbolisering hen omvormen tot plaatsen van allure en mysterie. Hier liggen zijn verwijzingen naar de Griekse mythologie," zei Sorogas.   

Engonopoulos werd gekozen om Griekenland te vertegenwoordigen op de 27e Biënnale van Venetië in 1954, waar hij 72 van zijn schilderijen tentoonstelde. Engonopoulos werd in Griekenland en internationaal geëerd voor zowel zijn schilderijen als zijn poëzie. 

 

Hij stierf in Athene in 1985 na een hartaanval. 

 

Nu, 37 jaar na zijn dood, eert de B&M Theocharakis Stichting in het centrum van Athene de veelgeprezen surrealist met een retrospectieve van zijn oeuvre. Een verzameling van 140 stukken van zijn werk, in een tentoonstelling getiteld "Nikos Engonopoulos l Orpheus van het surrealisme" is te zien in de stichting, tot en met 19 juni 2022.

 

Voor meer informatie, klik hier.

Vergelijk objecten