Σπιναλόγκα: Το εγκαταλελειμμένο ελληνικό νησί

Η Σπιναλόγκα είναι ένα νησί 8,5 εκταρίων στον Κόλπο του Μιραμπέλο, που βρίσκεται κοντά στην πόλη Πλάκα της Κρήτης. Ίσως αναγνωρίσετε το όνομα του νησιού από το βιβλίο της Βικτόρια Χίσλοπ «Το Νησί» (To Nisi), που έσπασε κάθε ρεκόρ πωλήσεων. Ο βραχώδης όγκος χρησιμοποιήθηκε κάποτε ως στρατιωτική βάση κατά τη διάρκεια της βενετσιάνικης και οθωμανικής κυριαρχίας. Η μεσαιωνική ακρόπολη που βρίσκεται εκεί είναι μάρτυρας αυτής της ιστορικής περιόδου. Το 1904, οι Κρητικοί έδιωξαν τους Τούρκους από τη Σπιναλόγκα και το νησί μετατράπηκε σε αποικία για λεπρούς. Το 1913, όταν η Κρήτη εντάχθηκε στο ελληνικό έθνος, όλοι οι άνθρωποι με τη νόσο στάλθηκαν στη Σπιναλόγκα.

Η αποικία λεπρών της Σπιναλόγκα

Το νησί της Σπιναλόγκα είχε κάποτε 400 κατοίκους. Οι κάτοικοι της Σπιναλόγκα στιγματίζονταν από την κοινωνία. Τα περιουσιακά τους στοιχεία και τα οικονομικά τους περιουσιακά στοιχεία κατασχέθηκαν, τα δικαιώματα ιδιοκτησίας τους αφαιρέθηκαν και η ταυτότητά τους εξαφανίστηκε. Ποτέ δεν έλαβαν θεραπεία για την ασθένεια, παρόλο που η θεραπεία για τη λέπρα ανακαλύφθηκε τη δεκαετία του 1940. Υπήρχε ένας γιατρός στο νησί, αλλά πήγαινε εκεί μόνο αν κάποιος ήταν άρρωστος με άλλες ασθένειες. 

 

Η ζωή στη Σπιναλόγκα

Τα πρώτα 20 χρόνια της αποικίας λεπρών στη Σπιναλόγκα, οι κάτοικοι ζούσαν εγωιστικά και πικρά, σκεπτόμενοι μόνο τη δική τους επιβίωση. Ο ιερέας δυσκολευόταν ακόμη και να βρει ανθρώπους να βοηθήσουν στην ταφή των νεκρών. Ο τζόγος, το φαγητό και το ρακί (ένα ισχυρό ποτό από σταφύλια, δημοφιλές στην Κρήτη) ήταν οι διαφυγές των ντόπιων. Τότε, έφτασε ο Επαμεινώντας Ρεμουντάκης και ίδρυσε την Αδελφότητα των Ασθενών της Σπιναλόγκας, αποφασισμένος να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ασθενών και να αποκτήσει το δικαίωμα για τους ντόπιους να παντρεύονται και να ξεκινήσουν επιχειρήσεις. Η Αδελφότητα διοργάνωνε μουσικές βραδιές όπου οι κάτοικοι έπαιζαν μουσική ο ένας για τον άλλον. 

 

Το 1938, το ελληνικό κράτος επέτρεψε στους ντόπιους να ανοίξουν μια τρύπα στον τοίχο του φρουρίου για να φτάσουν στην περίμετρο του νησιού. Για τους ντόπιους, αυτό ήταν σαν απελευθέρωση. 

Το μυθιστόρημα της Βικτόρια Χίσλοπ

Το 1957, η αποικία των λεπρών έκλεισε τελικά. Η κυβέρνηση αποφάσισε να κάψει τα αποδεικτικά στοιχεία της ύπαρξής της, και όσοι επέζησαν δεν μιλούσαν για όσα είχαν περάσει. Το 2005, όταν η Βικτόρια Χίσλοπ έγραψε το μυθιστόρημά της «Το Νησί», ξαφνικά όλοι έγιναν ειδικοί στην ιστορία της Σπιναλόγκα. Υπήρξε ακόμη και μια δημοφιλής τηλεοπτική σειρά που βασίστηκε στο βιβλίο της Βικτόρια Χίσλοπ. Η ελληνική κυβέρνηση άρεσε το γεγονός ότι το βιβλίο παρουσίαζε μια ρομαντική εικόνα του νησιού της Σπιναλόγκα και απολάμβανε το γεγονός ότι οι τουρίστες έρχονταν ειδικά για να δουν την αποικία των λεπρών.

 

Κάτι παρόμοιο συνέβη με το ιστορικό ναυάγιο στη Ζάκυνθο, όπου αρχικά οι ντόπιοι πίστευαν ότι το ναυάγιο ενός σκάφους που μετέφερε λαθραία καπνό θα έβλαπτε τη φήμη του νησιού. Αντίθετα, χιλιάδες τουρίστες έρχονταν για να δουν το αξιοθέατο και αυτό έφερε φήμη στο νησί. 

Επίσκεψη στη Σπιναλόγκα:

Υπάρχουν πολλές επιλογές για να επισκεφθείτε τη Σπιναλόγκα, ειδικά αν βρίσκεστε στην περιοχή του Λασιθίου, στα χωριά Άγιος Νικόλαος, Ελούντα ή Νέαπολη. Τα σκάφη αναχωρούν συνήθως από την Πλάκα, την Ελούντα και τον Άγιο Νικόλαο. Τα φθηνότερα και ταχύτερα πλοία αναχωρούν από τη μικρή πόλη της Πλάκας, καθώς απέχει λιγότερο από 1 χιλιόμετρο από το νησί Σπιναλόγκα. Το ταξίδι με το πλοίο διαρκεί μόλις 10 λεπτά, αλλά δεν είναι διαθέσιμο από τον Οκτώβριο έως τον Μάρτιο. 

 

Στην Ελούντα, μπορείτε να φτάσετε στη Σπιναλόγκα από την κεντρική πλατεία του χωριού, μπροστά από το λιμάνι. Εκεί θα βρείτε αρκετούς διοργανωτές εκδρομών στη Σπιναλόγκα. Από τον Άγιο Νικόλαο, υπάρχει ένα μεγαλύτερο πλοίο που μεταφέρει μεγαλύτερες ομάδες και ταξιδεύει μόνο κατά την υψηλή περίοδο. Οι οργανωμένες εκδρομές διαρκούν μερικές ώρες και περιλαμβάνουν κολύμπι, μπάρμπεκιου και εκδρομή στην παραλία της Κολοκύθας.